Μ.Ε.Λαγκουβάρδου
Ανέμελη ζωή
«Ρωτάς,
γιατί ζω σ’ αυτό το πράσινο βουνό.
Χαμογελώ σωπαίνοντας.
Η καρδιά μου είναι γαλήνια.»
Λι Πο: Ερώτηση κι απάντηση
Απορώ τι τον θέλει ο Δήμαρχος τον κήπο στο λόφο του Φρουρίου και δεν τον κάνει χώρο στάθμευσης αυτοκινήτων! Πόσες ψήφους παίρνει από τους φίλους των κήπων; Αν κρίνω από αυτούς που πηγαίνουν στο Φρούριο για αναψυχή, καμία. Ποιος αγαπάει τους κήπους; Κανείς; Ούτε οι κηπουροί, αφού ό,τι σε πληρώνουν να το κάνεις, δεν έχει χάρη.
Ο Φάνης φορώντας την αμερικανική φόρμα της γυμναστικής και τα αθλητικά του υποδήματα, διέρχεται μέσα απ΄ τον κήπο του Φρουρίου γεμάτος φροντίδες. Κατευθύνεται προς την όχθη του Πηνειού για το ιατρικό βάδισμα. Δεν μπορεί να καταλάβει πώς κάποιοι έπεισαν τον κόσμο ότι είναι άξιοι, έντιμοι και αξιοπρεπείς, ενώ είναι κοινοί απατεώνες. Δεν ξέρω ποιους εννοεί. Υποθέτω ότι μεταφέρει τα νέα της τηλεόρασης.
Κάθε φορά που συναντώ κάποιον απελπισμένο από τη σύγχρονη πραγματικότητα, τον συμβουλεύω να περιορίσει το χρόνο της τηλεθέασης. Η τηλεόραση αφαιρεί την ικανότητα της σκέψης. Δεν το κάνει γιατί δεν σου αφήνει χρόνο να σκεφτείς.
Η τηλεόραση αφαιρεί την ικανότητα της σκέψης, δηλαδή νεκρώνει το όργανο τη σκέψης .Όχι απλώς γιατί σου τρώει το χρόνο. Για να συνειδητοποιήσεις τη βλάβη που προκαλεί στον τηλεθεατή, παράβαλε το όργανο της σκέψης με το όργανο της πέψης. Πώς θα ήταν το όργανο της πέψης, αν συνεχίζαμε να δίνουμε στα παιδιά τις κρέμες που δίνουμε στα νήπια, αντί την κανονική τροφή; Δέκα μέρες αν δε χρησιμοποιήσεις το πόδι σου, το πόδι σου γίνεται ατροφικό. Το όργανο της σκέψης κινδυνεύει από μαρασμό. Όσο κουράζεις τον εγκέφαλο τόσο αυτός ανανεώνεται. Και το αντίθετο όσο τον αναπαύεις, τόσο μαραίνεται και φθείρεται.
Θέλοντας να περιορίσω λιγάκι το χρόνο που η κόρη μου βλέπει τηλεόραση, τη ρώτησα: «Θέλεις να ζεις με φροντίδες ή χωρίς φροντίδες;» «Χωρίς φροντίδες», είπε. «Αν θέλεις να ζεις χωρίς φροντίδες περιόρισε την τηλεόραση. Η τηλεόραση σου δημιουργεί μιμητικές επιθυμίες κι αυτές με τη σειρά τους δημιουργούν φροντίδες για πράγματα που θέλεις να αποκτήσεις, αν και σου είναι άχρηστα. Λιγότερες μιμητικές επιθυμίες, λιγότερες φροντίδες. Με λιγότερες φροντίδες ζεις ανέμελα.»
Βέβαια το ιδανικό για την ανέμελη ζωή είναι να ζεις στο βουνό. Αν και με το κινητό τηλέφωνο και με την τηλεόραση ούτε στο βουνό, ούτε στην έρημο θα βρεις ησυχία. Μέσα μας κουβαλάμε αυτούς που μας πολεμούν. Αλλά ας μην απελπίζεται ο εραστής της ανέμελης ζωής. Μπορεί ακόμα και στο θόρυβο και την ταραχή της σύγχρονης μεγαλούπολης να ζει ανέμελα, αν ξέρει τι θέλει κι αν έχει οδηγό τον Ιησού. « Έλθετε προς με πάντες οι κοπιώντες και πεφορτισμένοι, καγώ αναπαύσω υμάς . (…) Πράος ειμί και ταπεινός τη καρδία.»
Πολλά χρόνια, χωρίς πνευματικό οδηγό, έτρεχα πίσω από ό,τι πίστευα, ότι θα με κάνει ευτυχισμένο. Επιδίωκα να αποκτήσω διάφορες γνώσεις, να μάθω τεχνικές και «συνταγές Ελληνο-Σύρων μάγων» ( Καβάφης), καθώς και να αποκτήσω διάφορα πράγματα που στην ανοησία μου θεωρούσα απαραίτητα. Όλα αυτά που γεμίζουν τους ανθρώπους φροντίδες.
Τώρα η καρδιολόγος μου λέει, ότι η πίεση του αίματός μου τρελάθηκε και προσπαθεί με φάρμακα και με συνδυασμούς φαρμάκων, να την ρυθμίσει.
Μα εγώ πιστεύω πως η πίεση ρυθμίζεται καλύτερα, αν ο άνθρωπος ηρεμήσει και ακολουθήσει λιτή και ήρεμη ζωή. Ξέρει πια το ρόλο της μιμητικής επιθυμίας. Τώρα είμαστε χαρούμενοι, αν στερούμαστε αυτά που οι άλλοι επιδιώκουν ν’ αποκτήσουν, ελπίζοντας ότι με αυτά θα γίνουν ευτυχισμένοι.
Ρεθεμνιώτικα Νέα"
22.9.08
Μόσχος Λαγκυβάρδος, Θεραπεία της θλίψης
Θεραπεία της θλίψης
«Να το δω δεν το θέλω το χυμένο
αίμα του Ιγνάτιου στην αρένα»
Λόρκα
«Πάρε με απάνου στα βουνά/ τι θα με φάει ο κάμπος». «Θα πεθάνω ένα πένθιμο του φθινόπωρου δείλι». «Για δες καιρό που διάλεξε ο χάρος να με πάρει / τώρα π΄ ανθίζουν τα κλαριά και βγάζει η γη χορτάρι.»
Διαφορετικοί ποιητές, διαφορετικοί στίχοι. Ο Κώστας Κρυστάλλης, βουκολικός ποιητής του βουνού, αποδίδει όλα τα δεινά του στον κάμπο. Ο Κώστας Ουράνης, ρομαντικός, πιστεύει ότι ο θάνατός του προκαλεί πένθος και στον καιρό! Ο Αθανάσιος Διάκος, το αντίθετο, πιστεύει ότι η γη είναι αδιάφορη για το θάνατό του.
Αναφέρθηκα στους ποιητές αυτούς και στους στίχους τους γιατί θέλω να ξέρω μερικά πράγματα για τη θλίψη και για το πένθος. Το ερώτημά μου είναι τι είναι αυτό που προκαλεί θλίψη και πώς μπορούμε να τη θεραπεύσουμε;
Πώς θεραπεύεις τη θλίψη; Με τη διασκέδαση; Με το να αποστρέφεις το πρόσωπό σου από τα γεγονότα που σου προκαλούν θλίψη; Με το να ξεχνάς αυτό που συμβαίνει και σε γεμίζει θλίψη; Τι είναι αυτό που γεμίζει θλίψη την ψυχή σου; Τι είναι πιο θλιβερό; Είναι το ίδιο το γεγονός ή οι σκέψεις που κάνουμε γι΄ αυτό;
Αν η θλίψη προέρχεται όχι από αυτά που συμβαίνουν , αλλά από τις σκέψεις και τα αισθήματα επάνω σ’ αυτά που συμβαίνουν , είναι φυσικό η θλίψη
να σταματήσει όταν σταματήσουν οι σκέψεις και τα αισθήματα που την προκαλούν.
Ο νους προσέχει στην περίπτωση αυτή όχι τις σκέψεις και τα αισθήματα για τα γεγονότα, αλλά τα ίδια τα γεγονότα.
Όσο ο νους δεν προσέχει αυτά που συμβαίνουν, αλλά τις σκέψεις και τα αισθήματα επάνω σ΄ αυτά που συμβαίνουν, ο άνθρωπος με τέτοιο νου δεν μπορεί να ανανεωθεί ποτέ. Θα φθείρεται και θα γερνάει εγκαταλειμμένος.
Αν η θλίψη δεν θεραπεύεται αλλιώς παρά μόνο με το να δείχνεις ενδιαφέρον, (να έχεις επίγνωση) σ΄ αυτό που συμβαίνει, πώς θα θεραπεύσεις τη θλίψη σου, αν αυτό που συμβαίνει δεν τραβάει το ενδιαφέρον σου;
Πώς θα δείξεις ενδιαφέρον σε κάτι που δεν έχει ενδιαφέρον για σένα, αν είναι ανάγκη να δείξεις ενδιαφέρον, γιατί αλλιώς θα είσαι γεμάτος θλίψη; Πώς δεν θα διασκορπιστεί ο νους σου σε άλλα πράγματα που τον ελκύουν;
Ο νους μοιάζει σαν τα όρνια που μαζεύονται πάνω απ΄ το ψοφίμι ή σαν το κοράκι που ορμάει επάνω στο τυρί ή σαν τον χρυσοθήρα που αρπάζει ό,τι γιαλίζει στο χώμα.
Πώς μπορείς να έχεις επίγνωση αυτού που συμβαίνει, όταν αυτό που συμβαίνει είτε δεν έχει για σένα κανένα ενδιαφέρον, είτε είναι τόσο δυσάρεστο που δεν μπορείς να το δεις κι αποστρέφεις το πρόσωπό σου από αυτό;
Πώς μπορείς να είσαι επάγρυπνος, για να μη γίνει ο νους σου νωθρός και σε καταλάβει η θλίψη; Πώς μπορείς να δώσεις την προσοχή σου σε τέτοια γεγονότα, που ο νους δε θέλει να τα σκέφτεται και τα μάτια σου να τα βλέπουν;
Στην εικόνα του αγίου Σιλουανού , στο ειλητάριο που βαστάζει στο χέρι του διαβάζουμε τα εξής: «Κράτα το νου σου στον Άδη και μην απελπίζεσαι». Με
άλλα λόγια για να ‘εχεις συγκεντρωμένο το νου σου σ’ αυτό που συμβαίνει , στο γεγονός και όχι σε σκέψεις και συναισθήματα που προκαλούν θλίψη πρέπει να ελπίζεις στο ανέλπιστο. Έτσι θεραπεύεις τη θλίψη σου.
"ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ"
«Να το δω δεν το θέλω το χυμένο
αίμα του Ιγνάτιου στην αρένα»
Λόρκα
«Πάρε με απάνου στα βουνά/ τι θα με φάει ο κάμπος». «Θα πεθάνω ένα πένθιμο του φθινόπωρου δείλι». «Για δες καιρό που διάλεξε ο χάρος να με πάρει / τώρα π΄ ανθίζουν τα κλαριά και βγάζει η γη χορτάρι.»
Διαφορετικοί ποιητές, διαφορετικοί στίχοι. Ο Κώστας Κρυστάλλης, βουκολικός ποιητής του βουνού, αποδίδει όλα τα δεινά του στον κάμπο. Ο Κώστας Ουράνης, ρομαντικός, πιστεύει ότι ο θάνατός του προκαλεί πένθος και στον καιρό! Ο Αθανάσιος Διάκος, το αντίθετο, πιστεύει ότι η γη είναι αδιάφορη για το θάνατό του.
Αναφέρθηκα στους ποιητές αυτούς και στους στίχους τους γιατί θέλω να ξέρω μερικά πράγματα για τη θλίψη και για το πένθος. Το ερώτημά μου είναι τι είναι αυτό που προκαλεί θλίψη και πώς μπορούμε να τη θεραπεύσουμε;
Πώς θεραπεύεις τη θλίψη; Με τη διασκέδαση; Με το να αποστρέφεις το πρόσωπό σου από τα γεγονότα που σου προκαλούν θλίψη; Με το να ξεχνάς αυτό που συμβαίνει και σε γεμίζει θλίψη; Τι είναι αυτό που γεμίζει θλίψη την ψυχή σου; Τι είναι πιο θλιβερό; Είναι το ίδιο το γεγονός ή οι σκέψεις που κάνουμε γι΄ αυτό;
Αν η θλίψη προέρχεται όχι από αυτά που συμβαίνουν , αλλά από τις σκέψεις και τα αισθήματα επάνω σ’ αυτά που συμβαίνουν , είναι φυσικό η θλίψη
να σταματήσει όταν σταματήσουν οι σκέψεις και τα αισθήματα που την προκαλούν.
Ο νους προσέχει στην περίπτωση αυτή όχι τις σκέψεις και τα αισθήματα για τα γεγονότα, αλλά τα ίδια τα γεγονότα.
Όσο ο νους δεν προσέχει αυτά που συμβαίνουν, αλλά τις σκέψεις και τα αισθήματα επάνω σ΄ αυτά που συμβαίνουν, ο άνθρωπος με τέτοιο νου δεν μπορεί να ανανεωθεί ποτέ. Θα φθείρεται και θα γερνάει εγκαταλειμμένος.
Αν η θλίψη δεν θεραπεύεται αλλιώς παρά μόνο με το να δείχνεις ενδιαφέρον, (να έχεις επίγνωση) σ΄ αυτό που συμβαίνει, πώς θα θεραπεύσεις τη θλίψη σου, αν αυτό που συμβαίνει δεν τραβάει το ενδιαφέρον σου;
Πώς θα δείξεις ενδιαφέρον σε κάτι που δεν έχει ενδιαφέρον για σένα, αν είναι ανάγκη να δείξεις ενδιαφέρον, γιατί αλλιώς θα είσαι γεμάτος θλίψη; Πώς δεν θα διασκορπιστεί ο νους σου σε άλλα πράγματα που τον ελκύουν;
Ο νους μοιάζει σαν τα όρνια που μαζεύονται πάνω απ΄ το ψοφίμι ή σαν το κοράκι που ορμάει επάνω στο τυρί ή σαν τον χρυσοθήρα που αρπάζει ό,τι γιαλίζει στο χώμα.
Πώς μπορείς να έχεις επίγνωση αυτού που συμβαίνει, όταν αυτό που συμβαίνει είτε δεν έχει για σένα κανένα ενδιαφέρον, είτε είναι τόσο δυσάρεστο που δεν μπορείς να το δεις κι αποστρέφεις το πρόσωπό σου από αυτό;
Πώς μπορείς να είσαι επάγρυπνος, για να μη γίνει ο νους σου νωθρός και σε καταλάβει η θλίψη; Πώς μπορείς να δώσεις την προσοχή σου σε τέτοια γεγονότα, που ο νους δε θέλει να τα σκέφτεται και τα μάτια σου να τα βλέπουν;
Στην εικόνα του αγίου Σιλουανού , στο ειλητάριο που βαστάζει στο χέρι του διαβάζουμε τα εξής: «Κράτα το νου σου στον Άδη και μην απελπίζεσαι». Με
άλλα λόγια για να ‘εχεις συγκεντρωμένο το νου σου σ’ αυτό που συμβαίνει , στο γεγονός και όχι σε σκέψεις και συναισθήματα που προκαλούν θλίψη πρέπει να ελπίζεις στο ανέλπιστο. Έτσι θεραπεύεις τη θλίψη σου.
"ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ"
20.9.08
Μόσχος Λαγκουβάρδος
"Ο Λαγκουβάρδος παρουσιάζει έναν έντονο χειμαρρικό χαρακτήρα, με πλημμυρικά γεγονότα μικρής χρονικής διάρκειας και μεγάλης σχετικά έντασης. ..." (Απόσπασμα απ΄ την περιγραφή χειμάρρου της Μεσσηνίας με το όνομα "Λαγκουβάρδος").
Έργα του συνώνυμού του δοκιμιογράφου(πεζογραφία):
-Η ζωή είναι πνευματική,δοκίμια, εκδόσεις των φίλων
-Ένας ήσυχος άνθρωπος " " " "
-Η μοναξιά της νυχτερινής σκοπιάς " " "
-Στο μέσον της στιγμής " " "
-Το τραγούδι του κυνηγού " " "
-Desiderata , Έκδοση του συγγραφέα
-Ο Θεός του Θερισμού, " ¨" "
(Κάθε ομοιότητα, αν υπάρχει, είναι τυχαία)
Έργα του συνώνυμού του δοκιμιογράφου(πεζογραφία):
-Η ζωή είναι πνευματική,δοκίμια, εκδόσεις των φίλων
-Ένας ήσυχος άνθρωπος " " " "
-Η μοναξιά της νυχτερινής σκοπιάς " " "
-Στο μέσον της στιγμής " " "
-Το τραγούδι του κυνηγού " " "
-Desiderata , Έκδοση του συγγραφέα
-Ο Θεός του Θερισμού, " ¨" "
(Κάθε ομοιότητα, αν υπάρχει, είναι τυχαία)
13.9.08
Μ.Ε.Λαγκουβάρδου: "Τα Κύματα" της Μαρίας Ζαβιανέλη- Διαμαντάκη
--------------------------------------------------------------------------------
‘Ένα βιβλίο ποιημάτων, σταλμένο από την Κρήτη, με το άρωμα της Κρήτης , το βιβλίο της κ. Ζαβιανέλη-Διαμαντάκη, «Τα Κύματα» , πως μπορεί να μην είναι ευπρόσδεκτο; Στην Κρήτη όλοι μιλούν σε δεκαπεντασύλλαβο. Είναι φυσικό τα λόγια τους «λόγια που δεν άλλαξαν στο πέρασμα των χρόνων» να μεταφέρουν ακούσματα από στίχους, αν δεν είναι στίχοι ή θραύσματα στίχων. Τι πιο απλό για έναν Κρητικό ή μια Κρητικοπούλα απ΄ το να γράφει στίχους και ποιήματα;
Η Εντολή «αινείτε τον Κύριον άσμα καινόν» (κάνετε ένα καινούριο τραγούδι στον Κύριο) , ίσως πουθενά αλλού δεν θα μπορούσε να ταιριάσει τόσο πολύ όσο στην Κρήτη. Αν και οι Κρητικοί όπως όλοι οι Έλληνες έχουν ενώπιόν τους δια παντός την αίσθηση του τραγικού.
«Γεννηθήκαμε για να τραγουδάμε τη χαρμολύπη./ Από τη Θράκη ως την Κρήτη πρόσωπα σμιλευμένα,/ γλυκά γέλια, λόγια που δεν άλλαξαν στο πέρασμα/των χρόνων./ Ανθίζει η ελιά, κάτω από το φεγγάρι λάμπουν ασημιά/τα χρόνια./ Εδώ πάνω από το καντήλι με το λάδι, ψιθυρίζουμε/προσευχές»/
Όμορφοι, ουσιαστικοί στίχοι, ωραία ποιήματα, αν και άνισα. Με μια πιο αυστηρή επιλογή των ποιημάτων κι ένα καλύτερο σχήμα, που να ανταποκρίνεται στην σύγχρονη αισθητική, το ποιητικό βιβλίο της κ. Ζαβιανέλη-Διαμαντάκη, θα ήταν πιο δυνατό και επαξίως θα έπαιρνε μια καλύτερη θέση ανάμεσα στα άλλα ποιητικά βιβλία, που εκδίδονται στις μέρες μας.
Δεν εννοώ τα βραβεία, τις τιμές και τις διακρίσεις που ολοφάνερα αδικούν το βιβλίο, έτσι όπως παρατίθενται και μάλιστα μπροστά απ΄ τα ποιήματα, σαν να είναι τα λόγια και τα βραβεία πιο σπουδαία από αυτά. Σε μια επόμενη έκδοση το βιβλίο θα κέρδιζε τον αναγνώστη χωρίς αυτά γιατί το αξίζει.
Αυτά παθαίνουμε όταν δεν έχουμε οδηγό, στην προκειμένη περίπτωση έναν έμπειρο και δοκιμασμένο για το αισθητικό κριτήριο επιμελητή της έκδοσης. Θυμάμαι το Χριστιανόπουλο, όταν διάλεγε ποιήματα για το περιοδικό του, τη «Διαγώνιο», πόσο προσεκτικός ήταν στην επιλογή . Με πόση αυστηρότητα μελετούσε τον κάθε στίχο. Ακόμα και ένας στίχος ελαττωματικός , αν βρίσκεται στην αρχή, στη μέση και ιδιαιτέρως στο τέλος, χαλάει όλο το ποίημα.
Με αυτό το πνεύμα επιλέγω αυτά που είναι τα ωραιότερα για μένα ποιήματα του βιβλίου, τα εξής, χωρίς να υποτιμώ κανένα: «Σε τούτη τη γη» από όπου είναι παρμένοι οι στίχοι που παραθέτουμε πιο πάνω, «Δίχως όρια» ( …κυκλάμινο άνθισε, ο Θεός σου χαμογελά,/ αμυγδαλιά, η ομορφιά σου θα σώσει τον / κόσμο) «Στη Μεσόγειο» (Πόσο μακριά το Αιάκειο από την Πάφο;/ Το Κάλιαρι από το Ρέθυμνο, αλήθεια;/ Ναι, σε είδα ένα τριαντάφυλλο κλεφτά/ να το μυρίζεις…/ Όμορφος και περήφανος όπως σου ταιριάζει,/ μέσα σε κήπους ξωτικούς, της Μεσογείου/ αγέρα…)
‘Ένα βιβλίο ποιημάτων, σταλμένο από την Κρήτη, με το άρωμα της Κρήτης , το βιβλίο της κ. Ζαβιανέλη-Διαμαντάκη, «Τα Κύματα» , πως μπορεί να μην είναι ευπρόσδεκτο; Στην Κρήτη όλοι μιλούν σε δεκαπεντασύλλαβο. Είναι φυσικό τα λόγια τους «λόγια που δεν άλλαξαν στο πέρασμα των χρόνων» να μεταφέρουν ακούσματα από στίχους, αν δεν είναι στίχοι ή θραύσματα στίχων. Τι πιο απλό για έναν Κρητικό ή μια Κρητικοπούλα απ΄ το να γράφει στίχους και ποιήματα;
Η Εντολή «αινείτε τον Κύριον άσμα καινόν» (κάνετε ένα καινούριο τραγούδι στον Κύριο) , ίσως πουθενά αλλού δεν θα μπορούσε να ταιριάσει τόσο πολύ όσο στην Κρήτη. Αν και οι Κρητικοί όπως όλοι οι Έλληνες έχουν ενώπιόν τους δια παντός την αίσθηση του τραγικού.
«Γεννηθήκαμε για να τραγουδάμε τη χαρμολύπη./ Από τη Θράκη ως την Κρήτη πρόσωπα σμιλευμένα,/ γλυκά γέλια, λόγια που δεν άλλαξαν στο πέρασμα/των χρόνων./ Ανθίζει η ελιά, κάτω από το φεγγάρι λάμπουν ασημιά/τα χρόνια./ Εδώ πάνω από το καντήλι με το λάδι, ψιθυρίζουμε/προσευχές»/
Όμορφοι, ουσιαστικοί στίχοι, ωραία ποιήματα, αν και άνισα. Με μια πιο αυστηρή επιλογή των ποιημάτων κι ένα καλύτερο σχήμα, που να ανταποκρίνεται στην σύγχρονη αισθητική, το ποιητικό βιβλίο της κ. Ζαβιανέλη-Διαμαντάκη, θα ήταν πιο δυνατό και επαξίως θα έπαιρνε μια καλύτερη θέση ανάμεσα στα άλλα ποιητικά βιβλία, που εκδίδονται στις μέρες μας.
Δεν εννοώ τα βραβεία, τις τιμές και τις διακρίσεις που ολοφάνερα αδικούν το βιβλίο, έτσι όπως παρατίθενται και μάλιστα μπροστά απ΄ τα ποιήματα, σαν να είναι τα λόγια και τα βραβεία πιο σπουδαία από αυτά. Σε μια επόμενη έκδοση το βιβλίο θα κέρδιζε τον αναγνώστη χωρίς αυτά γιατί το αξίζει.
Αυτά παθαίνουμε όταν δεν έχουμε οδηγό, στην προκειμένη περίπτωση έναν έμπειρο και δοκιμασμένο για το αισθητικό κριτήριο επιμελητή της έκδοσης. Θυμάμαι το Χριστιανόπουλο, όταν διάλεγε ποιήματα για το περιοδικό του, τη «Διαγώνιο», πόσο προσεκτικός ήταν στην επιλογή . Με πόση αυστηρότητα μελετούσε τον κάθε στίχο. Ακόμα και ένας στίχος ελαττωματικός , αν βρίσκεται στην αρχή, στη μέση και ιδιαιτέρως στο τέλος, χαλάει όλο το ποίημα.
Με αυτό το πνεύμα επιλέγω αυτά που είναι τα ωραιότερα για μένα ποιήματα του βιβλίου, τα εξής, χωρίς να υποτιμώ κανένα: «Σε τούτη τη γη» από όπου είναι παρμένοι οι στίχοι που παραθέτουμε πιο πάνω, «Δίχως όρια» ( …κυκλάμινο άνθισε, ο Θεός σου χαμογελά,/ αμυγδαλιά, η ομορφιά σου θα σώσει τον / κόσμο) «Στη Μεσόγειο» (Πόσο μακριά το Αιάκειο από την Πάφο;/ Το Κάλιαρι από το Ρέθυμνο, αλήθεια;/ Ναι, σε είδα ένα τριαντάφυλλο κλεφτά/ να το μυρίζεις…/ Όμορφος και περήφανος όπως σου ταιριάζει,/ μέσα σε κήπους ξωτικούς, της Μεσογείου/ αγέρα…)
12.9.08
Μόσχος Ε.Λαγκουβάρδος, Η βάρκα της ήσυχης ζωής
Η βάρκα της ήσυχης ζωής
(Πέταξέ το ό,τι δεν έχει αξία στον ουρανό)
Στη Χαρούλα
Πήγα σήμερα το πρωί στη Νέα Πολιτεία σ΄ ένα από τα λίγα όμορφα μέρη στη Λάρισα, ήσυχο, καθαρό , με λίγο αλλά θαλερό πράσινο. Ωραίο περιβάλλον για να χαρείς τον καφέ σου εκεί, με την παρέα των καλών σου φίλων. Πρέπει να περπατήσεις σε κάποιους δρόμους, ώσπου να το βρεις. Βρίσκεται σχεδόν έξω απ΄ την πόλη.
Για να ρθείς εδώ πρέπει να ξεχάσεις την πόλη και την ταραχή της. Προσπάθησε να είσαι έτοιμος να φυλάξεις την ησυχία σου, γιατί η ζωή της πόλης θα σου βάλει εμπόδια, σαν να σε εκδικηθεί που προσπαθείς να της ξεφύγεις. Θα εκμεταλλευτεί τη στιγμή που δε θα προσέχεις και θα σου επιτεθεί για να σου αρπάξει την ησυχία σου και για να σου καταστρέψει τη διάθεσή σου. Να μη βιάζεσαι.
Εγώ βιάστηκα μπροστά στο βλοσυρό πρόσωπο μιας σερβιτόρας κι ένιωσα μέσα μου θυμό. Αλήθεια τι κάνεις με το βλοσυρό πρόσωπο, όταν δεν μπορείς να το αποφύγεις; Μπορείς να κρατήσεις την καλή σου διάθεση ή πρέπει να γίνεις βλοσυρός; Δεν μ’ αρέσει το βλοσυρό ύφος. Δεν έκανα ούτε το ένα ούτε το άλλο, απλώς καυγάδισα με τη σερβιτόρα, λόγω απροσεξίας.
Νομίζω ότι μπορείς να χαμογελάς παντού, αν έχεις κατανόηση για όλους. Χαμογελάς στην κατανόηση κι όχι στη βλοσυρότητα και την οργή . Με την προϋπόθεση ότι δε θα σε βρει απρόσεχτο ο πονηρός και δε σε παρασύρει με το θυμό του βλοσυρού ανθρώπου.
Οι αρχαίοι έχτιζαν τις πόλεις τους κοντά σε ποτάμια, λίμνες και θάλασσες. Οι κάτοικοι αυτών των πόλεων έχουν μεγαλύτερη ψυχική αντοχή από τους καμπίσιους.
Εκτός απ΄ τον αναζωογονητικό αέρα που αναπνέεις έχεις την ευκαιρία να βλέπεις πιο καθαρά μέσα στην καρδιά σου και να βάζεις τάξη μέσα της. Στη θάλασσα και στους ποταμούς και στις λίμνες εξαγνίζεις την καρδιά σου κάθε στιγμή. Γι’ αυτό οι αρχαίοι λάτρεψαν το νερό σαν τη θεότητα.
Εκείνοι που έζησαν στη θάλασσα δεν την ξεχνούν ποτέ. Δεν ξεχνώ ποτέ τον περίπατο στην προκυμαία δίπλα στις βάρκες. Θαύμαζα την τάξη που υπήρχε στο εσωτερικό τους. Κάθε βαρκάρης είναι ένας δάσκαλος του εσωτερικού εξαγνισμού της ψυχής. Αν θέλεις να εξαγνίζεις την ψυχή σου από τα περιττά, πρέπει να πάρεις μαθήματα απ΄ τους βαρκάρηδες. Να δεις με αυτό το πνεύμα τις βάρκες τους.
Η βάρκα είναι σύμβολο της ήσυχης ζωής. Είναι ένα παράδειγμα για το τι πρέπει να κάνεις αν θέλεις να ζεις ήσυχη ζωή. Η βάρκα δεν έχει τίποτε που δε χρειάζεται στη θάλασσα. Το ίδιο πρέπει να είναι και η καρδιά του ανθρώπου, δίχως τίποτε περιττό μέσα της. Δεν πρέπει να έχει τίποτα που δε χρειάζεται στον ουρανό. Η καρδιά είναι μια βάρκα τ’ ουρανού. Είναι η βάρκα της ήσυχης ζωής.
Τι είναι περιττό στην καρδιά αυτού που αγαπάει την ησυχία; Οτιδήποτε δεν έχει αξία στον ουρανό είναι περιττό στην καρδιά αυτού που αγαπάει πάνω από όλα την ησυχία και πρέπει να το βγάζει αμέσως από εκεί μέσα. Έτσι εξαγνίζεις την καρδιά σου.
Ο γιός μου ο Γρηγόρης κάθε φορά που με βλέπει να θυμώνω με πράγματα που δεν έχουν αξία στον ουρανό, με συμβουλεύει με αυτά τα λόγια: «Μη βάζεις καρδιά εκεί».
Αν είσαι κάποιος που ψάχνει με όλη του την καρδιά να βρει το Θεό πρέπει να προσέχεις κάθε φορά, αν ο Θεός βρίσκεται σ΄ αυτό που σε στενοχωρεί. Πρέπει να είσαι άγρυπνος για να μην ξεχνάς αυτό που είναι το πιο σημαντικό για σένα.
Όταν βλέπεις ότι ξέφυγες απ΄ το δρόμο σου να λες στον εαυτό σου: «Δεν είναι ο Θεός εκεί».
:"Ρεθεμνιώτικα Νέα"
(Πέταξέ το ό,τι δεν έχει αξία στον ουρανό)
Στη Χαρούλα
Πήγα σήμερα το πρωί στη Νέα Πολιτεία σ΄ ένα από τα λίγα όμορφα μέρη στη Λάρισα, ήσυχο, καθαρό , με λίγο αλλά θαλερό πράσινο. Ωραίο περιβάλλον για να χαρείς τον καφέ σου εκεί, με την παρέα των καλών σου φίλων. Πρέπει να περπατήσεις σε κάποιους δρόμους, ώσπου να το βρεις. Βρίσκεται σχεδόν έξω απ΄ την πόλη.
Για να ρθείς εδώ πρέπει να ξεχάσεις την πόλη και την ταραχή της. Προσπάθησε να είσαι έτοιμος να φυλάξεις την ησυχία σου, γιατί η ζωή της πόλης θα σου βάλει εμπόδια, σαν να σε εκδικηθεί που προσπαθείς να της ξεφύγεις. Θα εκμεταλλευτεί τη στιγμή που δε θα προσέχεις και θα σου επιτεθεί για να σου αρπάξει την ησυχία σου και για να σου καταστρέψει τη διάθεσή σου. Να μη βιάζεσαι.
Εγώ βιάστηκα μπροστά στο βλοσυρό πρόσωπο μιας σερβιτόρας κι ένιωσα μέσα μου θυμό. Αλήθεια τι κάνεις με το βλοσυρό πρόσωπο, όταν δεν μπορείς να το αποφύγεις; Μπορείς να κρατήσεις την καλή σου διάθεση ή πρέπει να γίνεις βλοσυρός; Δεν μ’ αρέσει το βλοσυρό ύφος. Δεν έκανα ούτε το ένα ούτε το άλλο, απλώς καυγάδισα με τη σερβιτόρα, λόγω απροσεξίας.
Νομίζω ότι μπορείς να χαμογελάς παντού, αν έχεις κατανόηση για όλους. Χαμογελάς στην κατανόηση κι όχι στη βλοσυρότητα και την οργή . Με την προϋπόθεση ότι δε θα σε βρει απρόσεχτο ο πονηρός και δε σε παρασύρει με το θυμό του βλοσυρού ανθρώπου.
Οι αρχαίοι έχτιζαν τις πόλεις τους κοντά σε ποτάμια, λίμνες και θάλασσες. Οι κάτοικοι αυτών των πόλεων έχουν μεγαλύτερη ψυχική αντοχή από τους καμπίσιους.
Εκτός απ΄ τον αναζωογονητικό αέρα που αναπνέεις έχεις την ευκαιρία να βλέπεις πιο καθαρά μέσα στην καρδιά σου και να βάζεις τάξη μέσα της. Στη θάλασσα και στους ποταμούς και στις λίμνες εξαγνίζεις την καρδιά σου κάθε στιγμή. Γι’ αυτό οι αρχαίοι λάτρεψαν το νερό σαν τη θεότητα.
Εκείνοι που έζησαν στη θάλασσα δεν την ξεχνούν ποτέ. Δεν ξεχνώ ποτέ τον περίπατο στην προκυμαία δίπλα στις βάρκες. Θαύμαζα την τάξη που υπήρχε στο εσωτερικό τους. Κάθε βαρκάρης είναι ένας δάσκαλος του εσωτερικού εξαγνισμού της ψυχής. Αν θέλεις να εξαγνίζεις την ψυχή σου από τα περιττά, πρέπει να πάρεις μαθήματα απ΄ τους βαρκάρηδες. Να δεις με αυτό το πνεύμα τις βάρκες τους.
Η βάρκα είναι σύμβολο της ήσυχης ζωής. Είναι ένα παράδειγμα για το τι πρέπει να κάνεις αν θέλεις να ζεις ήσυχη ζωή. Η βάρκα δεν έχει τίποτε που δε χρειάζεται στη θάλασσα. Το ίδιο πρέπει να είναι και η καρδιά του ανθρώπου, δίχως τίποτε περιττό μέσα της. Δεν πρέπει να έχει τίποτα που δε χρειάζεται στον ουρανό. Η καρδιά είναι μια βάρκα τ’ ουρανού. Είναι η βάρκα της ήσυχης ζωής.
Τι είναι περιττό στην καρδιά αυτού που αγαπάει την ησυχία; Οτιδήποτε δεν έχει αξία στον ουρανό είναι περιττό στην καρδιά αυτού που αγαπάει πάνω από όλα την ησυχία και πρέπει να το βγάζει αμέσως από εκεί μέσα. Έτσι εξαγνίζεις την καρδιά σου.
Ο γιός μου ο Γρηγόρης κάθε φορά που με βλέπει να θυμώνω με πράγματα που δεν έχουν αξία στον ουρανό, με συμβουλεύει με αυτά τα λόγια: «Μη βάζεις καρδιά εκεί».
Αν είσαι κάποιος που ψάχνει με όλη του την καρδιά να βρει το Θεό πρέπει να προσέχεις κάθε φορά, αν ο Θεός βρίσκεται σ΄ αυτό που σε στενοχωρεί. Πρέπει να είσαι άγρυπνος για να μην ξεχνάς αυτό που είναι το πιο σημαντικό για σένα.
Όταν βλέπεις ότι ξέφυγες απ΄ το δρόμο σου να λες στον εαυτό σου: «Δεν είναι ο Θεός εκεί».
:"Ρεθεμνιώτικα Νέα"
Μόσχος Λαγκουβάρδος, Το μεγαλύτερο πείραμα για το τίποτα
Το Μεγαλύτερο Πείραμα για το τίποτα
(Ένα πείραμα από ρομπότ για ρομπότ)
«Έκλεξαι την ζωήν»
Δευτ. 30,19
Μικρά πειράματα για το τίποτα γίνονται κάθε μέρα. Το τίποτα πειραματίζεται με το τίποτα. Το «Μεγάλο Πείραμα» δεν είναι το ίδιο. Η δαπάνη του είναι τεράστια. Γι’ αυτό θεωρείται το πείραμα των πειραμάτων, η μάνα όλων των πειραμάτων, τόσο για το κόστος του όσο και για το μέγεθος του εργαστηρίου ( 27 χιλιομέτρων εργαστήριο)!
Σαστίζει ο άνθρωπος. Πού βρέθηκαν τόσα χρήματα; Κι αφού υπήρχαν τόσα χρήματα για πειράματα για το τίποτα, γιατί δεν διατέθηκαν για τη φτώχεια, την αμάθεια, την αρρώστια, που μαστίζει τον κόσμο; Είναι και το μεγάλο αυτό πείραμα σαν το πανάκριβο αμερικάνικο ρολόϊ των πλουσίων που δε δείχνει τίποτα;
Ξέραμε ως τώρα τις μεγάλες προκλήσεις σε βάρος των φτωχών ανθρώπων, όπως είναι οι προκλήσεις κάθε είδους τυραννίας της δύναμης (εξουσίας) και του πλούτου. Προστέθηκαν σ΄ αυτές και η Επιστήμη και η Τεχνολογία;
Προοδεύει η Επιστήμη και εξελίσσεται αλλά μάταια ελπίζουν οι φτωχοί κι αυτοί που βρίσκονται στην ανάγκη. Τα μεγαλύτερα πειράματα γίνονται χωρίς τελικό στόχο τον άνθρωπο. Το μεγαλύτερο από όλα τα πειράματα γίνεται για να μάθουν οι επιστήμονες, πώς ο Θεός δημιούργησε το Σύμπαν! Αυτό τους κόφτει.
Το Μεγάλο Πείραμα το κάνουν ο Μεγάλος Πλούτος, σε συνεργασία με την (Μεγάλη) Επιστήμη και την (Μεγάλη) Τεχνολογία. Είναι επιστήμη αυτή με ηθικά όρια, που συμμετέχει σε τόσο μεγάλη σπατάλη τον καιρό των ισχνών αγελάδων για τον κόσμο ή είναι "πανουργία" για τον πλούτο, τη φήμη, και για τη δύναμη (εξουσία); Ουδέποτε ξοδεύτηκαν τόσα χρήματα για πείραμα όσα χρήματα ξοδεύτηκαν για το Μεγάλο Πείραμα για το τίποτα!
Είναι το Μεγάλο Πείραμα μια μεγάλη , η μεγαλύτερη πρόκληση του πλούτου της Επιστήμης και της Τεχνολογίας σε βάρος των φτωχών ανθρώπων; Είναι η τελειότητα στην ατέλεια, σαν τα πειράματα των κλόουν, που τελικά καταλήγουν στο τίποτα;
Πού ελήφθη υπόψη του ο άνθρωπος ; Πώς δημιούργησε ο Θεός το Σύμπαν, αυτό απασχολεί σήμερα την ανθρωπότητα; Πανηγυρίζουν οι επιστήμονες. Αλλά δεν είδαμε κανένα απλό άνθρωπο στον κόσμο να πανηγυρίσει. Κανένας δε χάρηκε πουθενά στη γη; Γιατί πανηγυρίζουν οι επιστήμονες; Μήπως ευελπιστούν ότι ο πλούτος , η Επιστήμη και η Τεχνολογία πειραματίζονται για να κάνουν τη ζωή πιο ανθρώπινη και όχι ακόμα πιο έρμαιο των μηχανών από ό,τι ήδη είναι; Μήπως γιατί το Μεγάλο Πείραμα έχει τελικό στόχο τον άνθρωπο;
Δεν είναι το Μεγάλο Πείραμα ένα πείραμα από ρομπότ για ρομποτ; Πού ρωτήθηκε ο άνθρωπος; Πού ελήφθηκαν υπόψη ο πόνος και η δυστυχία του ανθρώπου;
"Ρεθεμνιώτικα Νέα"
(Ένα πείραμα από ρομπότ για ρομπότ)
«Έκλεξαι την ζωήν»
Δευτ. 30,19
Μικρά πειράματα για το τίποτα γίνονται κάθε μέρα. Το τίποτα πειραματίζεται με το τίποτα. Το «Μεγάλο Πείραμα» δεν είναι το ίδιο. Η δαπάνη του είναι τεράστια. Γι’ αυτό θεωρείται το πείραμα των πειραμάτων, η μάνα όλων των πειραμάτων, τόσο για το κόστος του όσο και για το μέγεθος του εργαστηρίου ( 27 χιλιομέτρων εργαστήριο)!
Σαστίζει ο άνθρωπος. Πού βρέθηκαν τόσα χρήματα; Κι αφού υπήρχαν τόσα χρήματα για πειράματα για το τίποτα, γιατί δεν διατέθηκαν για τη φτώχεια, την αμάθεια, την αρρώστια, που μαστίζει τον κόσμο; Είναι και το μεγάλο αυτό πείραμα σαν το πανάκριβο αμερικάνικο ρολόϊ των πλουσίων που δε δείχνει τίποτα;
Ξέραμε ως τώρα τις μεγάλες προκλήσεις σε βάρος των φτωχών ανθρώπων, όπως είναι οι προκλήσεις κάθε είδους τυραννίας της δύναμης (εξουσίας) και του πλούτου. Προστέθηκαν σ΄ αυτές και η Επιστήμη και η Τεχνολογία;
Προοδεύει η Επιστήμη και εξελίσσεται αλλά μάταια ελπίζουν οι φτωχοί κι αυτοί που βρίσκονται στην ανάγκη. Τα μεγαλύτερα πειράματα γίνονται χωρίς τελικό στόχο τον άνθρωπο. Το μεγαλύτερο από όλα τα πειράματα γίνεται για να μάθουν οι επιστήμονες, πώς ο Θεός δημιούργησε το Σύμπαν! Αυτό τους κόφτει.
Το Μεγάλο Πείραμα το κάνουν ο Μεγάλος Πλούτος, σε συνεργασία με την (Μεγάλη) Επιστήμη και την (Μεγάλη) Τεχνολογία. Είναι επιστήμη αυτή με ηθικά όρια, που συμμετέχει σε τόσο μεγάλη σπατάλη τον καιρό των ισχνών αγελάδων για τον κόσμο ή είναι "πανουργία" για τον πλούτο, τη φήμη, και για τη δύναμη (εξουσία); Ουδέποτε ξοδεύτηκαν τόσα χρήματα για πείραμα όσα χρήματα ξοδεύτηκαν για το Μεγάλο Πείραμα για το τίποτα!
Είναι το Μεγάλο Πείραμα μια μεγάλη , η μεγαλύτερη πρόκληση του πλούτου της Επιστήμης και της Τεχνολογίας σε βάρος των φτωχών ανθρώπων; Είναι η τελειότητα στην ατέλεια, σαν τα πειράματα των κλόουν, που τελικά καταλήγουν στο τίποτα;
Πού ελήφθη υπόψη του ο άνθρωπος ; Πώς δημιούργησε ο Θεός το Σύμπαν, αυτό απασχολεί σήμερα την ανθρωπότητα; Πανηγυρίζουν οι επιστήμονες. Αλλά δεν είδαμε κανένα απλό άνθρωπο στον κόσμο να πανηγυρίσει. Κανένας δε χάρηκε πουθενά στη γη; Γιατί πανηγυρίζουν οι επιστήμονες; Μήπως ευελπιστούν ότι ο πλούτος , η Επιστήμη και η Τεχνολογία πειραματίζονται για να κάνουν τη ζωή πιο ανθρώπινη και όχι ακόμα πιο έρμαιο των μηχανών από ό,τι ήδη είναι; Μήπως γιατί το Μεγάλο Πείραμα έχει τελικό στόχο τον άνθρωπο;
Δεν είναι το Μεγάλο Πείραμα ένα πείραμα από ρομπότ για ρομποτ; Πού ρωτήθηκε ο άνθρωπος; Πού ελήφθηκαν υπόψη ο πόνος και η δυστυχία του ανθρώπου;
"Ρεθεμνιώτικα Νέα"
10.9.08
Μόσχος Λαγκουβάρδος. Κάθε στιγμή
Κάθε στιγμή
«Κάθε στιγμή προσθέτουμε ζωή ή θάνατο!»* Σήμερα πρωί πρωί πήγα με τα πόδια στο λόφο του Φρουρίου. Μου αρέσει το περπάτημα στην πρωινή δροσιά. Οι δρόμοι είναι ήσυχοι και μπορείς να βλέπεις τον άνθρωπο που περπατάει δίπλα σου
ή τα λιγοστά δέντρα και τα λουλούδια που υπάρχουν γύρω σου, σε πείσμα της σκόνης και της μόλυνσης της πόλης. Μ’ αρέσει η ησυχία, αλλά όχι η ερημιά. Θέλω να νιώθω ανθρώπους δίπλα μου, αλλά μέσα σε ένα ήσυχο και καθαρό περιβάλλον.
Ο άνθρωπος σ΄ έναν άλλον άνθρωπο βρίσκει τον εαυτό του. Χωρίς τον άλλον υποφέρει από μοναξιά. Μοναξιά είναι η νύχτα που σε χωρίζει απ΄ τον άλλον. Μοναξιά είναι ο άλλος όταν είναι εντελώς ξένος από σένα. Όταν δεν έχει τίποτα απ΄ το δικό σου πνεύμα.
Όλη τη νύχτα άκουγα την κουβέντα δυο νέων στο απέναντι μπαλκόνι. Δεν άκουγες περισσότερες από δέκα λέξεις που χάνονταν μέσα στις σταθερά επαναλαμβανόμενες βλαστήμιες και χυδαιολογίες. Το ασυνείδητό τους βασάνιζε την ψυχή μου. Υπέφερα περισσότερο απ΄ τα λόγια που άκουγα και λιγότερο απ΄ την αποπνικτική ζέστη και τον μισητό θόρυβο του δρόμου με τα μηχανάκια, τα αυτοκίνητα, τις φωνές..
Χρόνια τώρα προσπαθώ να πείσω την οικογένεια να πάμε να ζήσουμε σε ένα μικρό μέρος, σ΄ ένα χωριό ή σε μια μικρή πόλη, αλλά μάταια. Αρνείται με πρόφαση τα φροντιστήρια και τα ωδεία . Τα φροντιστήρια και τα ωδεία είναι η αιτία της ελληνικής αστυφιλίας, η αιτία του κακού.
Στην πραγματικότητα καμιά γυναίκα δεν φεύγει απ΄ την πόλη , ούτε γυρίζει πια στο σπίτι, έστω κι αν το κράτος δώσει μισθό στις γυναίκες που δεν εργάζονται. Με εξαίρεση τις γυναίκες με ιδιαίτερη εσωτερική καλλιέργεια , που αγαπούν τη Φύση και την ησυχία, αλλά οι γυναίκες αυτές προτιμούν να μονάσουν παρά να παντρευτούν.
‘Όταν ήμουν παιδί φοβόμουν μη γίνω φαλακρός. Όταν μεγάλωσα απέκτησα πολύ γρήγορα φαλάκρα και την έκρυβα.. Ώσπου μια μέρα είπα στον εαυτό μου: κάλλιο φαλακρός και χωρίς αυτολύπη, παρά να λυπάσαι τον εαυτό σου και να κρύβεις τη φαλάκρα σου.
Από τότε δεν με ένοιαξε ξανά που ήμουν φαλακρός. Όλως παραδόξως η φαλάκρα μου έγινε το σπουδαιότερο στοιχείο της γοητείας μου! Εκείνη τη μέρα έκανα υπέρβαση της φαλάκρας ξυρίζοντας το κεφάλι μου σαν τους καπουτσίνους , τους βενεδικτίνους ( ή τους φραγκισκανούς;) μοναχούς.
Όσο να συμβεί αυτό εγώ ήξερα τι ψυχικό μαρτύριο είναι ο φόβος να στερηθείς από το πιο ωραίο στολίδι του ανθρώπου, με το οποίο ο Θεός προίκισε τον άνθρωπο, τα μαλλιά σου, ιδίως όταν είσαι νέος. Μόνο με το μαρτύριο του φόβου του θανάτου μπορεί ίσως να συγκριθεί.
Όταν σήμερα είδα έναν νέο με περούκα να διαβάζει πρωί πρωί τα αθλητικά στην εφημερίδα σκέφτηκα πόσο ματαιοπονεί με το να προσπαθεί να απαλύνει τη λύπη του προσθέτοντας θάνατο στη ζωή του. Όλοι μας έχουμε ανάγκη να ζούμε με τρόπο που να μπορούμε να κάνουμε υπέρβαση, πολύ περισσότερο όταν αντιμετωπίζουμε άλυτα προβλήματα που μας βασανίζουν και μας γεμίζουν πίκρα και φαρμάκι την ψυχή μας. Θα τον καταλάβαινα, αν τον έβλεπα πρωί πρωί, όπως εγώ, μ’ ένα βιβλίο στο χέρι.
Θυμάμαι στα φοιτητικά μου χρόνια έπασχα από μια άγνωστη ασθένεια, που μου προκαλούσε ένα μόνιμο αίσθημα ναυτίας. Μια φορά νοσηλευόμουνα στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ και φοβόμουν το θάνατο, γιατί οι γιατροί δεν εύρισκαν από τι πάσχω. Αλλά το μεγαλύτερο μαρτύριο που τραβούσα , πιο μεγάλο κι απ΄ το φόβο του θανάτου, ήταν οι μάταιες κουβέντες των νοσοκόμων με τους ασθενείς, αυτό που στην εκκλησιαστική γλώσσα λέγεται «αργολογία» και αποτελεί σοβαρό αμάρτημα. «Πρόσεχε» λέει η Εντολή «να μη γίνει μέσα στην καρδιά σου μάταιο ρήμα».
Αντί με κάποιο λόγο ενθαρρυντικό να στηρίξουν το ηθικό των ασθενών μιλούσαν για το ποδόσφαιρο. Αντί να δείξουν ενδιαφέρον γι΄ αυτό που αξίζει πραγματικά στη ζωή, ακόμα κι αν είσαι άρρωστος ή φτωχός ή ανήμπορος, άκουγες ατέλειωτες κουβέντες που κάνουν τον άρρωστο να λυπάται ακόμα περισσότερο τον εαυτό του και εξουθενώνουν τον φτωχό και τον ελάχιστο.
Πόσο πιο ουσιαστική και αξιαγάπητη ήταν η απλή «καλημέρα» των επισκεπτών των ασθενών, που σεβόμενοι τον πόνο των δικών τους δεν τους επιβάρυναν με τη θανατίλα της καθημερινής ανοησίας και με τη χυδαιότητά της.
«Η καλημέρα είναι του Θεού», λέει η λαϊκή παροιμία. Η καλημέρα είναι του Θεού γιατί συνδέεται με το Λόγο. Γιατί είναι ευλογία. Ευλογώντας δεχόμαστε τη χάρη του Θεού μέσα στην ψυχή μας. Γι’ αυτό η Εντολή λέγει, να ευλογούμε ακόμα κι αυτούς που μας στενοχωρούν και μας κάνουν κακό. Κάθε στιγμή προσθέτουμε ζωή ή θάνατο.
*
Τόμας Μέρτον, Ο καινούριος άνθρωπος.
«Κάθε στιγμή προσθέτουμε ζωή ή θάνατο!»* Σήμερα πρωί πρωί πήγα με τα πόδια στο λόφο του Φρουρίου. Μου αρέσει το περπάτημα στην πρωινή δροσιά. Οι δρόμοι είναι ήσυχοι και μπορείς να βλέπεις τον άνθρωπο που περπατάει δίπλα σου
ή τα λιγοστά δέντρα και τα λουλούδια που υπάρχουν γύρω σου, σε πείσμα της σκόνης και της μόλυνσης της πόλης. Μ’ αρέσει η ησυχία, αλλά όχι η ερημιά. Θέλω να νιώθω ανθρώπους δίπλα μου, αλλά μέσα σε ένα ήσυχο και καθαρό περιβάλλον.
Ο άνθρωπος σ΄ έναν άλλον άνθρωπο βρίσκει τον εαυτό του. Χωρίς τον άλλον υποφέρει από μοναξιά. Μοναξιά είναι η νύχτα που σε χωρίζει απ΄ τον άλλον. Μοναξιά είναι ο άλλος όταν είναι εντελώς ξένος από σένα. Όταν δεν έχει τίποτα απ΄ το δικό σου πνεύμα.
Όλη τη νύχτα άκουγα την κουβέντα δυο νέων στο απέναντι μπαλκόνι. Δεν άκουγες περισσότερες από δέκα λέξεις που χάνονταν μέσα στις σταθερά επαναλαμβανόμενες βλαστήμιες και χυδαιολογίες. Το ασυνείδητό τους βασάνιζε την ψυχή μου. Υπέφερα περισσότερο απ΄ τα λόγια που άκουγα και λιγότερο απ΄ την αποπνικτική ζέστη και τον μισητό θόρυβο του δρόμου με τα μηχανάκια, τα αυτοκίνητα, τις φωνές..
Χρόνια τώρα προσπαθώ να πείσω την οικογένεια να πάμε να ζήσουμε σε ένα μικρό μέρος, σ΄ ένα χωριό ή σε μια μικρή πόλη, αλλά μάταια. Αρνείται με πρόφαση τα φροντιστήρια και τα ωδεία . Τα φροντιστήρια και τα ωδεία είναι η αιτία της ελληνικής αστυφιλίας, η αιτία του κακού.
Στην πραγματικότητα καμιά γυναίκα δεν φεύγει απ΄ την πόλη , ούτε γυρίζει πια στο σπίτι, έστω κι αν το κράτος δώσει μισθό στις γυναίκες που δεν εργάζονται. Με εξαίρεση τις γυναίκες με ιδιαίτερη εσωτερική καλλιέργεια , που αγαπούν τη Φύση και την ησυχία, αλλά οι γυναίκες αυτές προτιμούν να μονάσουν παρά να παντρευτούν.
‘Όταν ήμουν παιδί φοβόμουν μη γίνω φαλακρός. Όταν μεγάλωσα απέκτησα πολύ γρήγορα φαλάκρα και την έκρυβα.. Ώσπου μια μέρα είπα στον εαυτό μου: κάλλιο φαλακρός και χωρίς αυτολύπη, παρά να λυπάσαι τον εαυτό σου και να κρύβεις τη φαλάκρα σου.
Από τότε δεν με ένοιαξε ξανά που ήμουν φαλακρός. Όλως παραδόξως η φαλάκρα μου έγινε το σπουδαιότερο στοιχείο της γοητείας μου! Εκείνη τη μέρα έκανα υπέρβαση της φαλάκρας ξυρίζοντας το κεφάλι μου σαν τους καπουτσίνους , τους βενεδικτίνους ( ή τους φραγκισκανούς;) μοναχούς.
Όσο να συμβεί αυτό εγώ ήξερα τι ψυχικό μαρτύριο είναι ο φόβος να στερηθείς από το πιο ωραίο στολίδι του ανθρώπου, με το οποίο ο Θεός προίκισε τον άνθρωπο, τα μαλλιά σου, ιδίως όταν είσαι νέος. Μόνο με το μαρτύριο του φόβου του θανάτου μπορεί ίσως να συγκριθεί.
Όταν σήμερα είδα έναν νέο με περούκα να διαβάζει πρωί πρωί τα αθλητικά στην εφημερίδα σκέφτηκα πόσο ματαιοπονεί με το να προσπαθεί να απαλύνει τη λύπη του προσθέτοντας θάνατο στη ζωή του. Όλοι μας έχουμε ανάγκη να ζούμε με τρόπο που να μπορούμε να κάνουμε υπέρβαση, πολύ περισσότερο όταν αντιμετωπίζουμε άλυτα προβλήματα που μας βασανίζουν και μας γεμίζουν πίκρα και φαρμάκι την ψυχή μας. Θα τον καταλάβαινα, αν τον έβλεπα πρωί πρωί, όπως εγώ, μ’ ένα βιβλίο στο χέρι.
Θυμάμαι στα φοιτητικά μου χρόνια έπασχα από μια άγνωστη ασθένεια, που μου προκαλούσε ένα μόνιμο αίσθημα ναυτίας. Μια φορά νοσηλευόμουνα στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ και φοβόμουν το θάνατο, γιατί οι γιατροί δεν εύρισκαν από τι πάσχω. Αλλά το μεγαλύτερο μαρτύριο που τραβούσα , πιο μεγάλο κι απ΄ το φόβο του θανάτου, ήταν οι μάταιες κουβέντες των νοσοκόμων με τους ασθενείς, αυτό που στην εκκλησιαστική γλώσσα λέγεται «αργολογία» και αποτελεί σοβαρό αμάρτημα. «Πρόσεχε» λέει η Εντολή «να μη γίνει μέσα στην καρδιά σου μάταιο ρήμα».
Αντί με κάποιο λόγο ενθαρρυντικό να στηρίξουν το ηθικό των ασθενών μιλούσαν για το ποδόσφαιρο. Αντί να δείξουν ενδιαφέρον γι΄ αυτό που αξίζει πραγματικά στη ζωή, ακόμα κι αν είσαι άρρωστος ή φτωχός ή ανήμπορος, άκουγες ατέλειωτες κουβέντες που κάνουν τον άρρωστο να λυπάται ακόμα περισσότερο τον εαυτό του και εξουθενώνουν τον φτωχό και τον ελάχιστο.
Πόσο πιο ουσιαστική και αξιαγάπητη ήταν η απλή «καλημέρα» των επισκεπτών των ασθενών, που σεβόμενοι τον πόνο των δικών τους δεν τους επιβάρυναν με τη θανατίλα της καθημερινής ανοησίας και με τη χυδαιότητά της.
«Η καλημέρα είναι του Θεού», λέει η λαϊκή παροιμία. Η καλημέρα είναι του Θεού γιατί συνδέεται με το Λόγο. Γιατί είναι ευλογία. Ευλογώντας δεχόμαστε τη χάρη του Θεού μέσα στην ψυχή μας. Γι’ αυτό η Εντολή λέγει, να ευλογούμε ακόμα κι αυτούς που μας στενοχωρούν και μας κάνουν κακό. Κάθε στιγμή προσθέτουμε ζωή ή θάνατο.
*
Τόμας Μέρτον, Ο καινούριος άνθρωπος.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)