Η θλίψη του παραλύτου

" Κύριε,άνθρωπον ουκ έχω" (Ιωάν.5,7)




Ο πιο μεγάλος φόβος του ανθρώπου που γερνάει , είναι ο φόβος να μην τον κρατούν τα πόδια του, ο φόβος να μην πέσει στο κρεβάτι. Η πιο μεγάλη θλίψη είναι η θλίψη του παραλύτου. Η παραλυσία σε κάνει να νιώθεις, περισσότερο από κάθε άλλη φορά, ότι χρειάζεσαι τόσο πολύ τον άλλον άνθρωπο.

Σε καμιά άλλη κατάσταση δεν χρειαζόμαστε τόσο πολύ τον άλλον άνθρωπο, όσο στην κατάσταση της παραλυσίας. Ο παράλυτος νιώθει ότι χρειάζεται τους άλλους, ενώ τον ίδιο δεν τον χρειάζεται κανείς. Φαντασθείτε πόσο καταλυτικό είναι αυτό το συναίσθημα σ΄ ένα κόσμο του απόλυτου εγωισμού, αντί της αλληλεγγύης και της ενότητας των ανθρώπων.

Η αίσθηση ότι χρειάζεσαι απόλυτα τους άλλους, ενώ δε σε χρειάζεται κανείς είναι η πιο καταλυτική από όλες. Καταλύει την αξιοπρέπεια, τον αυτοσεβασμό , την αυτοεκτίμηση, την αγάπη για τον εαυτό μας και γενικά το νόημα που κάνει τη ζωή να αξίζει να τη ζεις.

Γιατί να ζει κανείς όταν δε νιώθει παρά μόνο λύπη για τον εαυτό του; Η αυτό-λύπη είναι το πιο καταλυτικό από όλα τα αισθήματα του ανθρώπου. Σε κάνει να ζηλεύεις ακόμα και τη μοίρα των ζώων. Σε βάζει κάτω από όλη τη δημιουργία.

Δεν θα ξεχάσω ποτέ τη θλίψη στο πρόσωπο της παράλυτης μητέρας μου. Πρώτη φορά έβλεπα τόσο μεγάλη θλίψη στο πρόσωπό της. Ήταν πάνω από ένα χρόνο παράλυτη στο κρεβάτι. «Κρίμα, θα φύγεις», είπε. (Αν και ποτέ δεν έμεινε μόνη, γιατί τα αδέρφια μου που μένουν μαζί της είναι διαρκώς γύρω απ΄ το κρεβάτι της).

Είμαστε πλασμένοι να νιώθουμε ότι μας χρειάζονται . Κάθε φορά που νιώθουμε ότι δεν μας χρειάζεται κανείς νιώθουμε μεγάλη θλίψη. Η στιχομυθία ανάμεσα στο Χριστό και στον παράλυτο αρχίζει με αυτά τα λόγια του Χριστού: «τι θέλεις να σου κάνω;». «Δεν έχω άνθρωπο», απαντάει ο παράλυτος. Ακόμα και η παραλυσία υποφέρεται, όταν έχεις άνθρωπο, που σε κάνει να νιώθεις ότι δεν είσαι εντελώς άχρηστος, ένα βάρος σε όλους.

Αν έχεις δει τη θλίψη στο πρόσωπο του αγαπημένου σου που κείται παράλυτος , θα καταλάβεις πόσο του είναι απαραίτητη η παρουσία των δικών του. Αυτό ήξερε ένας γέρος κτηνοτρόφος που κάθε μέρα πήγαινε απ΄ το χωριό του στη Θεσσαλονίκη και κρατούσε συντροφιά στον εγγονό του, όσον καιρό νοσηλευόταν σε κάποια κλινική.

«Δεν έλειψα ούτε μια μέρα από κοντά του», είπε ο γέρος, που μου διηγιόταν στο λεωφορείο την ιστορία του.

Κάθε μέρα έκανε μερικές ώρες ταξίδι απ΄ το χωριό μέχρι τη Θεσσαλονίκη για να βρίσκεται κοντά στον εγγονό του, για να διατηρεί το ηθικό του ακμαίο. Ο εγγονός του , ένας νέος είκοσι ετών ,ακρωτηριασμένος μετά από αυτοκινητιστικό ατύχημα, νοσηλευόταν για πολύ καιρό, περισσότερο από ένα χρόνο!

Άκουγα με πολύ ενδιαφέρον την ιστορία του γέρου αυτού. Πήγαινα στη Θεσσαλονίκη για τον ίδιο σκοπό, για να επισκεφτώ την άρρωστη μητέρα μου. Με ενδιέφερε να ξέρω πώς μπορούμε να βοηθήσουμε έναν ανήμπορο άνθρωπο, που η κατάσταση της υγείας του τον θέτει στο περιθώριο της ζωής.

Ο ανήμπορος άνθρωπος μπαίνει στο περιθώριο κι αλίμονο, αν δεν έχει την πνευματική δύναμη να μπορέσει να διατηρήσει τον αυτοσεβασμό και την αυτοεκτίμηση και πέσει στην αυτο-λύπη.

Ο γερο-κτηνοτρόφος ήξερε πόσο μεγάλη σημασία έχει το ηθικό του εγγονού του. Πηγαινοερχόταν κάθε μέρα στη Θεσσαλονίκη, για να βρίσκεται κοντά στον εγγονό του, μην τυχόν νιώσει εγκατάλειψη και χάσει το θάρρος του.

Όπως είναι σήμερα ο κόσμος και η ζωή στον κόσμο, τόσο απογυμνωμένη από την πνευματικότητα, όλοι μας νιώθουμε την έλλειψη του ανθρώπου. Δεν είναι ανάγκη να πάμε στην έρημο, για να νιώσουμε τη μοναξιά και την εγκατάλειψη, ούτε να μην μας κρατάνε τα πόδια μας και να πέσουμε στο κρεβάτι - αυτό που φοβούνται οι γέροι.
Η έρημος είναι μέσα μας.

Μόσχος Εμμανουήλ Λαγκουβάρδος
"Ρεθεμνιώτικα Νέα"

Διεθνισμός αλά ελληνικά

Ο όρος «διεθνισμός» σημαίνει συνεννόηση και αλληλεγγύη μεταξύ των εθνών. Διεθνισμός δεν είναι η κατάργηση ή η υποτίμηση του έθνους, αλλά η συνεννόηση και η αλληλεγγύη μεταξύ τους.

Αυτά στη θεωρία. Στην πράξη βέβαια σε κανένα μέρος της γης δεν επικράτησε η ποθητή αλληλεγγύη και η συνεννόηση μεταξύ των εθνών , γιατί τα ίδια τα έθνη σπαράσσονται από τις διαιρέσεις και τη διχόνοια.

Αληθινός διεθνισμός προϋποθέτει ενότητα και ειρήνη στο κάθε έθνος, ώστε η ενότητα αυτή να εκδηλωθεί και στα άλλα έθνη. Εννοείται ότι το κακό ξεκινάει από τους ισχυρούς της γης με την αλαζονική και επιθετική τους στάση.

Οι προκαταλήψεις των «διεθνιστών» στον τόπο μας προσελκύουν πολλούς νέους γιατί ταιριάζουν με την νεανική επαναστατικότητα. Οι νέοι αντί να ενθαρρύνονται να αγαπούν την πατρίδα τους κινδυνεύουν αν δείξουν ενδιαφέρον γι’ αυτήν να χαρακτηριστούν αντιδραστικοί και εθνικιστές. «Αν κοιμηθείς πατριώτης, θα ξυπνήσεις εθνικιστής ή δεν θα ξυπνήσεις καθόλου». Με τέτοια ανεύθυνα συνθήματα καθοδηγούνται στο να αδιαφορούν ή και να εχθρεύονται τον τόπο τους.

Τι δεν τους αρέσει στην πατρίδα αυτούς που ταυτίζουν τον πατριωτισμό με τον εθνικισμό ; Δεν τους αρέσει ο τόπος όπου γεννήθηκαν ή από τον οποίο κατάγονται; Δεν τους αρέσουν αυτοί που τον κατοικούν; Δεν τους αρέσει ο σύνδεσμος μεταξύ τους και οι αξίες που τους συνδέουν ή δεν θέλουν ο τόπος τους να έχει κρατική οντότητα; Θέλουν τους Έλληνες να είναι όπως οι Παλαιστίνιοι ή οι Κούρδοι που δεν έχουν κρατική οντότητα και αγωνίζονται να αποκτήσουν πατρίδα;

Η σύνδεση του εθνικισμού με τον πατριωτισμό είναι πονηρή γιατί κάνει ύποπτη και επιλήψιμη την ανιδιοτελή αγάπη για την πατρίδα . « Στην πραγματικότητα ο πατριωτισμός συνιστά μία ηθικά αποδεκτή, υπερασπιστική συμπεριφορά που εκδηλώνεται μόνον αμυντικά, εν αντιθέσει προς τον εθνικισμό που εκδηλώνεται ως μία ξενόφοβη, αλαζονική και επιθετική στάση. (Θ.Πελεγρίνη, Λεξικό Φιλοσοφίας) . Είναι η αγάπη που έχουν για την πατρίδα τους οι Έλληνες ξενόφοβη, αλαζονική και επιθετική;

Οι Έλληνες θα γλιτώναμε απ΄ τη διχόνοια που μας βασανίζει, αν είμασταν λιγότερο νωθροί και σκεφτόμασταν πριν μιλήσουμε κι ανοίγαμε κανένα βιβλίο να διαβάσουμε ή ρωτούσαμε τους μεγαλύτερους, που διδάχθηκαν από την πείρα της ζωής.

«Ανθίστε, παλαβώστε», λέει ένα Ιαπωνικό ρητό, που απευθύνεται στους νέους , όσον αφορά την αγάπη τους για την πατρίδα. «Τα λουλούδια σκίζουν το βράχο, για να βγούν και να μεγαλώσουν. Μιμηθείτε τα λουλούδια στην αγάπη σας για την πατρίδα».

Οι Έλληνες από άγνοια, τεμπελιά ή ημιμάθεια αφήνουν τους νέους τους στο έλεος της προπαγάνδας που τους καθοδηγεί να υποτιμούν ή ακόμα και να μισούν την ίδια την πατρίδα τους!

Μόσχος Εμμανουήλ Λαγκουβάρδος

"Ρεθεμνιώτικα Νέα"

Η αληθινή ζωή θεραπεύει

"Εγώ ειμί η Οδός και η Αλήθεια και η Ζωή"


Διάλεξα να δω δυο κινηματογραφικές ταινίες, μια αμερικάνικη με τίτλο «Κιν» και μια σουηδική, του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν με τίτλο «Κοινωνούντες». Την πρώτη τη διάλεξα γιατί είχε θέμα ένα παιδί και τη δεύτερη, την ταινία του Μπέργκμαν τη διάλεξα γιατί με ενδιέφερε να δω τι πιστεύει για το μυστήριο της Θείας Κοινωνίας.

Κι οι δυο ταινίες είχαν τελικά το ίδιο νόημα και με την ίδια πειθώ υποστήριζαν ότι δεν θεραπεύουν τον άνθρωπο οι γνώσεις, ούτε οι θεωρίες κι οι φιλοσοφίες, ούτε οι μύθοι, αλλά τον θεραπεύει ή ίδια η αληθινή ζωή. Κι οι δυο επίσης τοποθετούν την αληθινή ζωή στην πλευρά του αγγελικού ανθρώπου, δηλαδή στη ζωή της χάρης που είναι ανιδιοτελής αγάπη, χαρά, συγχώρηση , στοργή, φροντίδα σε αντίθεση με τη ζωή της ενοχής, που είναι καταναγκασμός, άγχος , ανταπόδοση του κακού, αρρώστια και θάνατος.

Ο άνθρωπος διαλέγει ελεύθερα είτε να είναι το σώμα του ναός του πνεύματος του Θεού και να νιώθει ψυχική γαλήνη, είτε να είναι κατοικητήριο δαιμόνων και να νιώθει φόβο και ταραχή.

Στην Ορθόδοξη Εκκλησία τα μέλη της δεν ενδιαφέρονται για να αποκτήσουν γνώσεις , ούτε τους απασχολεί οτιδήποτε οφείλεται στη διανοητική τους προσπάθεια.
Δεν πηγαίνουμε την Κυριακή στην εκκλησία, για να αποκτήσουμε γνώσεις π.χ. να μάθουμε τι είναι η ανιδιοτέλεια ή τι είναι η ησυχία, όταν δε σε απασχολούν οι καθημερινές φροντίδες . Πηγαίνουμε για να είμαστε έστω και για λίγη ώρα ανιδιοτελείς και ήσυχοι, απερίσπαστοι απ’ τις καθημερινές φροντίδες, ανέμελοι! Με αυτό το νόημα καταλαβαίνουμε τα λόγια του Κυρίου «Εγώ ειμί η Οδός και η Αλήθεια και η Ζωή».

Ο Κιν, ένας νέος άντρας, στην ομώνυμη κινηματογραφική ταινία, θεράπευσε τον εαυτό του απ΄ τη φοβερή αρρώστια που του προκάλεσε η έλλειψη στοργής, φροντίδας και προσοχής προς την εφτάχρονη κόρη του , δείχνοντας αμέριστη στοργή, φροντίδα και προσοχή στην εφτάχρονη κόρη μιας άγνωστης ,διαζευγμένης γυναίκας. Με αυτό τον τρόπο ζήτησε συγνώμην απ΄ την κόρη του που χάθηκε εξαιτίας του και συγχώρεσε κι ο ίδιος τον εαυτό του.

Αντίθετα στην ταινία «Οι κοινωνούντες» ο Μπέργκμαν περιγράφει με εφιαλτικό τρόπο ένα κόσμο που αποστειρώθηκε απ’ την αληθινή ζωή και αναζητά τη λύτρωση στις γνώσεις , στην ηθική φιλοσοφία και στις θεωρίες, παγιδευμένος μέσα στη νοησιαρχία του. Ένα κόσμο που δε θέλει να ζήσει και στην πραγματικότητα καθημερινά αυτοκτονεί . Τη δίψα για τη ζωή υποκατέστησε η ανάγκη για γνώση. Οι άνθρωποι περισσότερο σκέφτονται τη ζωή , αντί να τη ζουν.

Στην Ορθοδοξία μέσα απ΄ την ύπαρξη και μέσα απ τη ζωή αναζητούμε το Θεό και όχι με την διανοητική μας προσπάθεια. Στην εκκλησία πηγαίνουμε όχι για να μάθουμε για το Χριστό, αλλά για να χαρούμε την αίσθηση της παρουσίας Του και να γίνουμε ζωντανά μέλη της ύπαρξής του και μέτοχοι της ζωής Του. Στο δίλημμα , αν είναι δυνατή η ανιδιοτελής αγάπη, δεν απαντάμε με επιχειρήματα, αλλά με την επίκληση της μαρτυρίας ενός ιστορικού προσώπου: του Ιησού Χριστού.

Με αυτό το νόημα μιλάει ο άγιος Ιωάννης για τον Ιησού στην Α΄ Επιστολή του. Παραθέτουμε τα λόγια του σε ελεύθερη απόδοση: "Αυτό που υπήρχε απ΄ την αρχή, αυτό που έχουμε ακούσει, αυτό που έχουμε δει με τα μάτια μας, αυτό που έχουμε παρατηρήσει έντονα και έχουμε θαυμάσει, αυτό που έχουμε αγγίξει με τα χέρια μας, το λόγο της ζωής μεταδίδουμε σε σας για να είναι η χαρά σας πλήρης!"

Μόσχος Εμμανουήλ Λαγκουβάρδος

("Ο ΘΕΟΣ ΤΟΥ ΘΕΡΙΣΜΟΥ", Βιβλιοπωλεία "Παιδεία", Λάρισα)

Ο Λόγος του Θεού

Η ιδέα που έχουμε για το λόγο δείχνει τη στάση μας απέναντι στο Λόγο του Θεού. Αν ο λόγος δεν είναι για μας παρά ένας κώδικας μεταφοράς πληροφοριών, όπως τον θεωρούν πολλοί , αυτό σημαίνει πρώτον ότι δεν διακρίνουμε την ανθρώπινη φύση απ΄ τη φύση των ζώων και δεύτερον είναι ακατανόητα για μας τα λόγια ότι ο Λόγος του Θεού είναι Θεός. Ο λόγος πράγματι μεταφέρει πληροφορίες καθώς και αισθήματα και επιθυμίες, το ίδιο όπως με κάποιους ανάλογους τρόπους γίνεται και στα ζώα., αλλά δεν είναι μόνον αυτό. Ο λόγος είναι η αληθινή μας φύση, αυτό που μας ξεχωρίζει απ΄ τα ζώα. Με το λόγο δεχόμαστε το πνεύμα του Θεού, που όπως λέει η Γραφή ερευνά τα βάθη του ανθρώπου και του Θεού.

Ο άνθρωπος χρησιμοποιεί το λόγο και για να μιλάει με τον εαυτό του. Αν ο λόγος μεταφέρει μόνο πληροφορίες, σε ποιον μεταφέρει πληροφορίες, όταν μιλάει στον εαυτό του; Είναι φανερό ότι ο λόγος στην περίπτωση αυτή δεν μεταφέρει απλώς πληροφορίες ή σκέψεις ,αισθήματα και επιθυμίες, αλλά ΕΙΝΑΙ σκέψεις και αισθήματα και επιθυμίες, είναι η ίδια η ουσία του ανθρώπου, που σκέφτεται, νιώθει ή επιθυμεί. Ο λόγος του ανθρώπου είναι ο άνθρωπος, το ίδιο όπως ο Λόγος του Θεού είναι Θεός. (Ευαγγέλιο του Ιωάννη).

Ο λόγος στα μαθηματικά έχει την έννοια της σχέσης. Πράγματι αρχίζουμε να νιώθουμε ότι είμαστε πρόσωπα όταν συνειδητοποιούμε ότι βρισκόμαστε σε σχέση με τον κόσμο, με τους άλλους, ακόμα και με τον εαυτό μας και με το Θεό, ως τον εαυτό του εαυτού μας.! Αν δεν καταλαβαίνουμε τη σχέση μας με τον κόσμο ή αν η σχέση μας είναι από φόβο ή από ιδιοτέλεια νιώθουμε την απώλεια του λόγου. Βρισκόμαστε μπροστά στο κενό και η ζωή μας δεν έχει κανένα νόημα. Αναζητούμε τον λόγο, που είναι η Αγάπη.

Η αγάπη για τα πάντα, ακόμα και γι΄ αυτούς που μας στενοχωρούν είναι η Γνώση του αληθινού Θεού που είναι ο Λόγος του Θεού. Δίχως την αγάπη αυτή ούτε εμείς ξέρουμε το Λόγο του Θεού, ούτε Εκείνος μας ξέρει. <<Ουκ οίδα υμάς >> (δε σας ξέρω), είπε.

Ο λόγος δεν είναι απλώς ένας κώδικας μετάδοσης πληροφοριών. Αν ο λόγος είναι απλώς ένας κώδικας επικοινωνίας , (παρόμοιους κώδικες έχουν και τα ζώα), αν ο λόγος δεν είναι η αληθινή μας φύση, δεν έχουμε καμιά ελπίδα, δεν βρίσκουμε κανένα νόημα στη ζωή μας. Περπατούμε στο σκοτάδι ώσπου να συνειδητοποιήσουμε ότι ο λόγος είναι το φως της ζωής. Έχουμε την αίσθηση του κενού που μας οδηγεί στην απελπισία.

Μόσχος Εμμανουήλ Λαγκουβάρδος

"Ρεθεμνιώτικα Νέα"

Η γενιά του φόβου και του έρωτα

Μ.Ε.Λαγκουβάρδου

Ο φόβος του θανάτου και ο έρως σημάδεψε τη γενιά που ξεκινάει με τον πόλεμο του ’40. Ο έρως και ο θάνατος αν και αντιμάχονται ο ένας τον άλλον, εντούτοις στο βάθος είναι όμοιοι. Ο έρως γεννάει, διατηρεί και προάγει τη ζωή ενώ ο θάνατος την εξαφανίζει. Από μια άλλη άποψη όμως ο θάνατος γεννάει τη ζωή ( αν δεν πεθάνει ο σπόρος μόνος μένει, ενώ αν πεθάνει πολύν καρπόν φέρει) και ο έρως στην αποκορύφωσή του εξαφανίζει τη ζωή μέσα στη ζωή του άλλου. Εννοείται ότι ο θάνατος και η γέννηση από την άποψη αυτή ανήκουν σε ένα άλλο ανώτερο επίπεδο συνείδησης.

Η απουσία ανωτέρου επιπέδου συνείδησης είναι φανερή στην κινηματογραφική ταινία του Μπέργκμαν «Η σιωπή». Η αριστουργηματική αυτή ταινία είναι η τραγωδία του ανθρώπου, ο οποίος πεθαίνει μόνος και αβοήθητος, χωρίς κανένα πνευματικό στήριγμα. Η ηρωίδα του Μπέργκμαν πεθαίνει μόνη , εγκαταλειμμένη απ’ τους αγαπημένους της . Μάταια προσπαθεί να βρει καταφύγιο στη σαρκική ηδονή του αυτοερωτισμού , η οποία δεν αρκεί να της δώσει παρηγοριά και δύναμη παρά μόνο για λίγα δευτερόλεπτα . Ο σαρκικός έρωτας την αφήνει πιο άδεια και πιο αβοήθητη από πριν.

Όλα τα πρόσωπα της ταινίας μιλούν. Τίνος άραγε είναι η σιωπή; Είναι φανερό ότι η σιωπή είναι του Θεού. Κάνει εντύπωση στο θεατή, ότι ο Θεός δεν αναφέρεται ούτε σαν ένας αναστεναγμός. Δεν ακούγεται ούτε ένα «Θεέ μου» ή « Χριστέ μου» απ’ την ηρωίδα που εγκαταλείφθηκε από όλους, ακόμα κι απ΄ τους πιο αγαπημένους της.

Μόνη της, εγκαταλειμμένη σ΄ ένα ξενοδοχείο, σε μια ξένη χώρα, δίχως να γνωρίζει ούτε μια λέξη από τη γλώσσα της . Η μοναδική λέξη που μαθαίνει λίγα δευτερόλεπτα πριν το θάνατό της είναι η λέξη «Πνεύμα». Αλλά η γνώση της είναι μόνο θεωρητική. Αυτή είναι η τραγική μοίρα της ηρωίδας, ότι γνωρίζει την ύπαρξη του Πνεύματος, αλλά δεν Το επικαλείται!

Τόσο έρημος κι αβοήθητος είναι ο άνθρωπος που δεν έχει δυνατό το πνεύμα του να τον βοηθήσει σε ξαφνικές δυστυχίες! Το γνωρίζουν άραγε αυτό οι νέοι που επενδύουν τόσα πολλά στη σαρκική ηδονή και παραμελούν τα αισθήματα και την καλλιέργεια του πνεύματός τους;

Μέσα στη δίνη του πολέμου του ’40 και στα χρόνια που ακολούθησαν , ο φτωχός κόσμος στην πατρίδα μας αγωνιζόταν να εξασφαλίσει την φυσική επιβίωσή του και παραμελούσε την καλλιέργεια του πνεύματος και της μόρφωσης. Το Πνεύμα και η μόρφωση θεωρούνταν ως μια περιττή πολυτέλεια. Το έδαφος ήταν πρόσφορο για να καλλιεργηθούν ιδεολογίες και σοφιστείες ανθρώπων που δεν πίστευαν πουθενά. Έτσι η γενιά μας αφέθηκε πνευματικά ανοχύρωτη.

("Ο ΘΕΟΣ ΤΟΥ ΘΕΡΙΣΜΟΥ", Βιβλιοπωλεία "Παιδεία",Λάρισα)

Η «θυσία» του Αντρέι Ταρκόφσκι

Μ.Ε.Λαγκουβάρδου

Τι θα πρόσφερες στο Θεό, για να μη γίνει ποτέ ένα πυρηνικό ολοκαύτωμα, που θα αφανίσει τη ζωή από τη γή; Θα μπορούσες να προσφέρεις στο Θεό τις προσκολλήσεις σου στα δικαιώματα σου στην οικογένεια, στην ιδιοκτησία, στη φήμη, στα χρήματα, στις ανέσεις; Αυτή είναι η κεντρική ιδέα της αριστουργηματικής κινηματογραφικής ταινίας του Αντρέι Ταρκόφσκι «Η Θυσία». Μια θυσία που μοιάζει με την αποταγή των μοναχών, που με αντάλλαγμα τη σωτηρία της ψυχής τους προσφέρουν τα πάντα στο Θεό, στον Οποίο άλλωστε ανήκουν. Αυτό σημαίνουν τα λόγια «Τα σα εκ των σων».

Όποιος θέλει να σώσει τη ζωή του, θα τη χάσει, λέει ο Χριστός. Και όποιος αγαπάει τη γυναίκα του και τα παιδιά του και την ιδιοκτησία του περισσότερο από Αυτόν δεν είναι άξιος να λέγεται μαθητής Του. «Πήγαινε πούλησε τα κτήματά σου και ακολούθησε με» είπε στο νέο, που ήθελε να γίνει μαθητής του. Και στη Μάρθα την αδελφή του φίλου του Λάζαρου είπε «Μάρθα, Μάρθα, μεριμνάς και τυρβάζει περί πολλά», δηλαδή ασχολείσαι με ένα σωρό δευτερεύοντα πράγματα, ενώ ένα πράγμα, το πιο σημαντικό από όλα σου διαφεύγει: η ψυχή σου. «Τι θα δώσει ο άνθρωπος αντάλλαγμα της ψυχής του;»

Ο ήρωας της ταινίας, ο Αλεξάντερ, ένας δημοσιογράφος, προσεύχεται στο Θεό να αποτρέψει την πυρηνική καταστροφή και Του προσφέρει ως θυσία ό,τι πολυτιμότερο έχει στη ζωή του. Σαν τον μοναχό παραιτείται από όλα του τα δικαιώματα, από το δικαίωμα να έχει οικογένεια, γυναίκα, παιδιά και από το δικαίωμα να έχει ιδιοκτησία.

Σαν τον μοναχό, που είναι ο μόνος άνθρωπος που κληρονομείται εν ζωή. Ο μοναχός χάνει τη ζωή του για χάρη του Χριστού και του Ευαγγελίου πιστεύοντας στα λόγια του Χριστού, πως αυτός που θέλει να σώσει τη ζωή του πρέπει να τη χάσει. Ο ήρωας της ταινίας βάζει φωτιά στο σπίτι του, ένα αρχοντικό σπίτι στην εξοχή, που όπως φαίνεται χρειάστηκε τους κόπους ολόκληρης ζωής για να το αποκτήσει και εγκαταλείπει την οικογένειά του τηρώντας την εντολή του Χριστού, ως τη μοναδική οδό σωτηρίας μπροστά στην απειλή μιας ολοκληρωτικής καταστροφής.

Ο Ταρκόφσκι είναι Ρώσος ορθόδοξος χριστιανός. Στην ταινία του «Η Θυσία» διαπραγματεύεται ένα θέμα, που είναι η πεμπτουσία της ορθόδοξης πίστης: την προσφορά αυτών που αγαπάει στο Θεό είτε ως ευχαριστία, είτε ως θυσία για να είναι η αγάπη του έμπρακτη και η ικεσία του αληθινή. Η Εκκλησία έχει το αποκλειστικό προνόμιο της θείας Ευχαριστίας και της ευχαριστιακής ζωής. Μετέχοντας στην Εκκλησία αναγνωρίζομε ότι ο κόσμος είναι δημιουργία του Θεού και ότι εμείς δεν είμαστε ιδιοκτήτες, αλλά διαχειριστές της πρόθυμοι κάθε στιγμή να προσφέρουμε τα πάντα σ' Αυτόν που του ανήκουν τα πάντα.

Η πράξη αυτή του ήρωα του Ταρκόφσκι φαίνεται σαν ένας παραλογισμός, σ' αυτόν που κρίνει επιπόλαια . Τον παραλογισμό αυτόν θέλει να υποδηλώσει η εικόνα στην αρχή της ταινίας, όπου ο ήρωας μαζί με τον ανήλικο γιο του, που έχει προσωρινά χάσει τη μιλιά του, φυτεύουν ένα ξεραμένο δέντρο, με την ελπίδα ότι ποτίζοντάς το, ύστερα από μακρά επιμονή, το ξεραμένο δέντρο θα ανθίσει. «Εν αρχή είναι ο λόγος» Με τα λόγια αυτά του κατά Ιωάννην Ευαγγελίου αρχίζει η ταινία και με αυτά τα λόγια που τα ψιθυρίζει ο γιος του ήρωα, όταν ξαναβρίσκει τη λαλιά του, τελειώνει. «Εν αρχή ην ο λόγος. Γιατί ήταν έτσι μπαμπά;» ρωτάει τον πατέρα που λείπει.

Είναι παραλογισμός να χάνεις τη ζωή σου, για να τη σώσεις; Η εμπειρία της τέλειας αγάπης διδάσκει πως όταν θυσιάζεις στο Θεό για χάρη των συνανθρώπων σου, ανακαλύπτεις, ότι δεν χάνεις, αλλά κερδίζεις. Όταν αντίθετα δεν θυσιάζεις, το μόνο που κερδίζεις σίγουρα είναι η πίκρα της αποξένωσης. Πόσοι από αγάπη στην περιουσία τους αποξενώθηκαν ακόμα κι από τους οικείους τους;

Ο λόγος του Θεού θεραπεύει (γράμμα σε φίλο συγγραφέα)

Μ.Ε.Λαγκουβάρδου

"και γαρ ούτε βοτάνη ούτε μάλαγμα εθεράπευσεν αυτούς
αλλά ο σος, Κύριε, λόγος ο πάντας ιώμενος."
(Σοφία Σολωμώντος 16,12)


Αγαπητέ φίλε, χαίρε και αγάλλου

1. Αφορμή για να σου γράψω μου έδωσε το τελευταίο διήγημά σου. Δεν έχει σημασία που δεν αγαπώ αυτού του είδους τη λογοτεχνία (μαύρη λογοτεχνία) το έργο σου δεν στερείται αρετών. Μου έκανε εντύπωση η δύναμη της περιγραφής, τόσο που κάνει τον αναγνώστη να βλέπει την ιστορία να ξετυλίγεται μπροστά του.

2. Πέρα απ΄ τη λογοτεχνία έχομε τις ελπίδες μας στο πνευματικό γράψιμο και στην πνευματική ανάγνωση. Στα κείμενα των αγίων δεν υπάρχει η παραμικρή παθητική έκφραση, όπως και στην αγιογραφία δεν θα δεις φυσιοκρατικές αναπαραστάσεις σαν αυτές της Δύσεως. Ακόμα και στα πρόσωπα στην Κόλαση υπάρχει εκείνη η κατασταλαγμένη ηρεμία. Ο λόγος για τον οποίο συμβαίνει αυτό είναι ότι στην Ορθοδοξία ο λόγος είναι θεραπεία.

3.Στο λόγο που θεραπεύει το υλικό δεν παρουσιάζεται ωμό και ακατέργαστο.Έχει τα χαρακτηριστικά της θεραπευμένης ψυχής. Οι άγιοι λένε να μη γράφουμε όσο είμαστε ψυχικά άρρωστοι.

4. Ο λόγος του Θεού θεραπεύει την ψυχή. Και στο γράψιμο όπως και παντού προσέχουμε πως εποικοδομούμε. Ουδείς δύναται θείναι θεμέλιον άλλον παρά τον κείμενον που είναι ο Ιησούς Χριστός, γράφει ο Απόστολος Παύλος.

5. Το διήγημά σου ανήκει στη μαύρη λογοτεχνία. Ο αναγνώστης πρέπει να διαθέτει γερά νεύρα. Το διάβασα το πρωί και τώρα που σου γράφω είναι βράδυ. Ακόμα είμαι επηρεασμένος από την εφιαλτική ατμόσφαιρα που περιγράφεις.

6.Επανέρχομαι στη θεραπευτική δύναμη του λόγου του Θεού, είτε αναγνώστης είσαι είτε αναμεταδότης του, όπως ο γράφων. Αν δεν γνώριζα τη θεραπεία του λόγου του Θεού δεν θα έγραφα. Πιστεύω πώς το να είσαι ένας αναμεταδότης δεν θεραπεύεσαι μόνον εσύ, αλλά μπορεί να βοηθήσεις και άλλους που βρίσκονται σε παρόμοια με τη δική σου κατάσταση.

7.Η μελέτη της καρδίας μου σύνεσις, γράφει ο Δαβίδ. Ο νους του ανθρώπου είναι ο ηγεμών του εσωτερικού κόσμου του ανθρώπου. Η ομορφιά είναι η ακτινοβολία της τάξης στην ψυχή. Ξέρουμε τί γράφουμε και γιατί. Δεν είμαστε αιχμάλωτοι του ασυνειδήτου.

8. Στο βιβλίο των Ψαλμών μετά τον ψαλμό της μετανοίας (50ός)που είναι ένα βάλσαμο στις συντετριμμένες καρδιές υπάρχει ο ψαλμός του ανθρώπου ο οποίος δεν έχει μετανοήσει ακόμα (51ος). Ο ψαλμός αυτός είναι μια θεραπεία με πολύ δυνατά φάρμακα. Μια που η πρώτη θεραπεία του εξομολογητικού λόγου δεν είχε αποτέλεσμα, ακολουθεί η θεραπεία με ακόμα πιο δυνατό φάρμακο. Πρόκειται για την περιγραφή της αμετανόητης ψυχής. Μια περιγραφή της ψυχής του ανθρώπου, ο οποίος εμμένει στις ανομίες του.

9. Αυτός που θα δει τον εαυτό του στον ψαλμό αυτόν σαν μέσα σε καθρέφτη και θα πει "αμάν, εγώ είμαι αυτός", αυτός θα θεραπευτεί, αν ζητήσει το έλεος του Θεού. Αν πει "εγώ είμαι αυτός, συγχώρεσέ με, κύριε, και ελέησόν με".

10.Στο δεύτερο μέρος του ψαλμού είναι ο λόγος ο αγαθός, Διαβάζοντάς το λόγο αυτό νιώθεις κιόλας τη θεραπευτική του δύναμη να σε μεταμορφώνει και να σε ενισχύει. Ο Ιησούς συμβαδίζει με την αποθάρρυνση.

Υ.Γ. Καλύτερα να ρωτήσει κανείς τον πνευματικό του.Η Εκκλησία είναι για τους πιστούς η κιβωτός της σωτηρίας.