"Η παρούσα εποχή του παραλόγου"

Λαρισινά

Δοκίμια
Του Μ.Ε. Λαγκουβάρδου

«Η παρούσα εποχή του παραλόγου»

«Γίνεσθε ουν οικτίρμονες, καθώς και ο Πατήρ υμών οικτίρμων εστί.»
(Λουκ. στ’ , 31-36)

   Δεν μπορείς να πεις στον μέσο άνθρωπο, πως φταίει το πνεύμα, η σημερινή νοοτροπία, για τις δυσχέρειες που συναντά στη ζωή του, και να περιμένεις να σε καταλάβει.
Το πνεύμα, θα σου πει, δεν είναι για μένα. Εγώ είμαι πρακτικός άνθρωπος. Δεν είμαι ούτε φιλόσοφος, ούτε στοχαστής, ούτε πνευματικός. Δεν φταίει το πνεύμα.
Μια φορά ένας φιλόσοφος πήγε σε έναν ληστή για να του πει να μην κλέβει. Ο ληστής του απάντησε ότι για όλα τα δεινά των λαών, φταίνε οι διανοούμενοι.
Όταν ήμουν στο χωριό μου πήγαινα τις Κυριακές και τις Γιορτές στην Εκκλησία. Ήταν γεμάτη κόσμο. Αγρότες, κτηνοτρόφοι, τεχνίτες Ποτέ δεν ένιωσα άγχος. Μόλις ήρθαν στην Εκκλησία οι διανοούμενοι με κόλλησαν άγχος, για την Παράδοση. Απαιτούσαν να συμμορφωθεί η Παράδοση στις ιδιορρυθμίες τους.
Όσα περισσότερα γνωρίζεις τόσο περισσότερο άγχος έχεις. Αν νομίζεις ότι μαθαίνοντας περισσότερα θα πλησιάζεις περισσότερο στο Θεό, θα έχεις καλύτερες σχέσεις με τους συνανθρώπους σου και θα είσαι σε ειρήνη με τον εαυτό σου, απατάσαι. Όσο περισσότερα γνωρίζουμε τόσο πιο δύσκολα είναι τα πράγματα. Εκτός αν εννοείς ως γνώσεις τις τεχνικές γνώσεις.
Ο Ιησούς όταν έστελνε τους μαθητές Του να διδάξουν, τους έλεγε να μην σκέφτονται καθόλου τί να πουν,. Αυτός που προσθέτει γνώσεις, λέει η Αγία Γραφή, προσθέτει βάρος και θλίψη πνεύματος.
Ο προηγούμενος Αρχιεπίσκοπος των Σέρβων δίδασκε να μην λέμε πολλά στα κηρύγματα Όσο περισσότερα λέμε, τόσο λιγότερα ακούγονται. Αν πεις σε κάποιον
Αν πούμε σε κάποιον τρία πράγματα, μπορεί να συγκρατήσει τα δύο. Αν πεις τέσσερα πράγματα, ίσως συγκρατήσει το ένα. Αν πεις περισσότερα, δεν θα συγκρατήσει κανένα.
Το πλήθος των ανθρώπων και των πραγμάτων είναι αντιστρόφως ανάλογο προς την πνευματικότητα. Όσο αυξάνει το πλήθος, τόσο μειώνεται η πνευματικότητα. Ο καθηγητής της Εγκληματολογίας στο Αριστοτέλεια πανεπιστήμιο, μας αφηγήθηκε κάποτε πως μετέχοντας με έναν συνάδελφό του σε ένα μεγάλο πλήθος, διέρρηξε κάποιο φούρνο για να πάρουν ψωμί, στην Κατοχή,.
Παραθέτω ένα απόσπασμα απ το βιβλίο του π. Σεραφείμ Ρόουζ, «Μηδενισμός» Με τίποτε δεν θα μπορούσα να διατυπώσω καλύτερα τις σκέψεις του: «Η μόνη θεραπεία για την κατάσταση του παραλόγου βρίσκεται στην πηγή του: πρέπει να γίνουμε ξανά χριστιανοί. Ο Καμύ έθεσε με τρόπο ορθό το θέμα, όταν είπε: «Πρέπει να επιλέξουμε μεταξύ των θαυμάτων και του παραλόγου».
«Πρέπει να γίνουμε πάλι χριστιανοί. Είναι εφήμερο, στην πραγματικότητα παράλογο, να μιλάμε για αναμόρφωση της κοινωνίας, αλλαγή του δρόμου της ιστορίας, ανάδυση από το παράλογο σε μια εποχή πέραν του παραλόγου, έαν δεν έχουμε τον Χριστό στις καρδιές μας. Εάν έχουμε τον Χριστό στις καρδιές μας, έχουμε τα πάντα.» (Ευγένιος (π. Σεραφείμ) Ρόουζ, Μηδενισμός, η αρχή της αποστασίας στη σύγχρονε εποχή, Εκδόσεις Μυριόβιβλος, σελ. 188).

Πνευματικός απολογισμός

Του Μόσχου Εμμανουήλ Λαγκουβάρδου

Πνευματικός απολογισμός

Χθες έκανα στην τύχη έναν απολογισμό της συγγραφικής μου δραστηριότητας τα τελευταία 6 χρόνια.

Πήρε το μάτι μου την καταμέτρηση που κάνει το ιστολόγιό μου "Μικρα δοκίμια". Γράφει 2224 δοκίμια σε έξι χρόνια. Κάνε τη διαίρεση, έρχεται 370,5 δοκίμια το χρόνο. Δηλαδή ένα δοκίμιο και κάτι την ημέρα.

'Ενα δοκίμιο και κάτι την ημέρα είναι μερικές ώρες την ημέρα δουλειά χωρίς αμοιβή, έτσι για την ψυχή του πατέρα μου.

Αν κατά μέσο όρο χρειάζονται 3 με 4 ώρες δουλειά για να διαβάσεις και να γράψεις αυτού του είδους τα κείμενα, δούλεψα στα τελευταία 6 χρόνια γύρω στις οχτώ χιλιάδες ώρες, δωρεάν.

Είναι βέβαια η δόξα, αλλά ποιος δουλεύει καμιά δεκαριά χιλιάδες ώρες τζάμπα;

Δίκιο είχε εκείνος που έλεγε, πως η τέχνη τρώει τα παιδιά της.

Ο Ιησούς αντιμέτωπος με τον Μηδενισμό

Λαρισινά

Δοκίμια
Του Μ.Ε.Λαγκουβάρδου

Ο Ιησούς αντιμέτωπος με τον Μηδενισμό

Όταν ο Ιησούς βρισκόταν στη Βηθανία, στην οικία του λεπρού, ήρθε μια γυναίκα και του άλειψε το κεφάλι με πολύτιμο μύρο. Έσπασε το αλάβαστρο και του άλειψε το κεφάλι με το μύρο. Η οικία γέμισε με το άρωμα του μύρου.
Οι παρευρισκόμενοι μαθητές του Ιησού, αντί να συγκινηθούν με την εκδήλωση της τρυφερής αγάπης της γυναίκας προς τον Διδάσκαλό τους, αγανάκτησαν. «Δεν θα μπορούσε να πουληθεί το μύρο αυτό και να δοθούν τα χρήματα στους φτωχούς;»
Οπωσδήποτε η σκέψη τους δεν ήταν εκείνη τη στιγμή τους φτωχούς. Ήταν ο σκεπτικισμός μέσα τους που τους ωθούσε να αμφισβητήσουν μια εκδήλωση αγάπης, χωρίς ιδιοτέλεια. Νόμισαν ότι βρήκαν την ευκαιρία που ζητούσαν, να δείξουν ότι δεν υπάρχει αγάπη, χωρίς κάποιο κίνητρο εκτός από την ίδια.
Ο Νίτσε χιλιάδες χρόνια αργότερα αρνείται ότι υπάρχει αγάπη χωρίς ιδιοτέλεια , και ορίζει την ανιδιοτελή αγάπη ως κρυμμένη μνησικακία.
Γιατί να χυθεί το μύρο ως ένδειξη αγάπης, ενώ δεν περιμένει κανείς οποιαδήποτε ωφέλεια από την πράξη αυτή; Έχει αξία η αγάπη από μόνη της; Αν δεν περιμένεις τίποτα από την αγάπη, σε τι χρησιμεύει;
Μέσα στο σκεπτικισμό τους φανέρωσαν ότι δεν πιστεύουν στην αληθινή αγάπη. Τι είναι αγάπη, αν δεν έχει κανένας όφελος; Αντιμέτωπος με τον σκεπτικισμό τους ο Ιησούς συνδέει το μύρο με το θάνατό Του. Δεν υπάρχει κανένα άλλο κίνητρο στη γυναίκα που του έδειξε την αγάπη της με τον τρόπο αυτόν. «Έργον καλόν ηργάσατο εις εμέ. Είς τον ενταφιασμόν μου εποίησε τούτο.» Ο Ιούδας ακούοντας αυτά τα λόγια του Ιησού , τρέχει στους Φαρισαίους να προδώσει το Διδάσκαλό του.
Η ιστορία αυτή με το μύρο είναι μία από τις ιστορίες μηδενιστικής υστερίας, ένα από τα μηδενιστικά φαινόμενα, που δίνουν μια εικόνα της μηδενιστικής νοοτροπίας που τα υποκινεί.
Στην εποχή μας ο Μηδενισμός «είναι τόσο διαδεδομένος και διεσπαρμένος, έχει εισχωρήσει τόσο βαθειά και με τρόπο ολοκληρωτικό στο νου και τις καρδιές των σημερινών ανθρώπων που δεν υπάρχει πλέον «μέτωπο» αντίστασης.» (Σεραφείμ Ρόουζ).
Για να δούμε πώς εκδηλώνεται ο Μηδενισμός στην ιστορία του μύρου χρειάζεται να τον ορίσουμε: «Ο ορισμός του Μηδενισμού έχει γίνει επιτυχώς από τον ιδρυτή του φιλοσοφικού ρεύματος , τον Νίτσε, σύμφωνα με τον οποίο «δεν υπάρχει αλήθεια, δεν υφίσταται το απόλυτο, δεν έχουμε υπόσταση.»
Για τον δυτικό κόσμο ο οποίος έχει παραδοθεί εντελώς στον Μηδενισμό, δεν υπάρχει αληθινή αγάπη, η επικοινωνία είναι ανειλικρινής κι οι άνθρωποι ενδιαφέρονται μόνον για να τηρούν τους τύπους.
Από τη Γαλλική επανάσταση ακόμα, στη Δύση, κάτω από την επίδραση του Διαφωτισμού, κοινωνικά σύνολα διακήρυξαν ότι δεν επιθυμούν να είναι θεμέλιο της ζωής τους το ήθος!
Στην Ελλάδα, στο χώρο της Ορθοδοξίας η  Πίστη είναι ζωντανή στον απλό λαό, που δεν δέχτηκε τις μηδενιστικές επιδράσεις της Δύσης. Ο λαός πιστεύει στην αγάπη ως ζωντανή πραγματικότητα και όχι ως ιδέα.   Παράδειγμα το δημοτικό αυτό τραγούδι από την περιοχή Γρεβενών.

                                                   Πέρα σ΄ εκείνο το  βουνό
                                                        στο πέρα και στο δώθε,
                                                   πώχει αντάρα στην κορφή
                                                        και κατιχνιά στη ρίζα,
                                                   εκεί  ΄ταν μια κρυόβρυση,
                                                        κρύα, παταχωμένη.
                                                   Κι ο νιούτσικος απέρασε
                                                        από την κρύα βρύση.
                                                  Τού  'πεσε το μαντήλι του,
                                                        το βαριοξομπλιασμένο,
                                                   Πώχει τρακόσια δυο φλουριά
                                                        κι εξήντα δράμια μόσκο.
                                                   Δεν κλαίω ο μαύρος τα φλουριά,
                                                        δεν κλαίω και το μόσκο.
                                                   Μόν'  κλαίω το μαντήλι μου
                                                         το βαριοξομπλιασμένο,
                                                   που τό 'χει η αγάπη κεντητό!  
                                                 

                                           

Η "Κρίση" πέτυχε

Λαρισινά
Δοκίμια
Του Μ.Ε. Λαγκουβάρδου

Η «Κρίση» πέτυχε

-Η μεγαλύτερη επιτυχία της «Κρίσης», μετά την γενική δυσπιστία, είναι η γενική φτώχεια.
-Γιατί θεωρείς μεγάλους τους δύο αυτούς στόχους;
-Διότι είναι η προϋπόθεση για την υλοποίηση του τρίτου μεγάλου στόχου, της εκποίησης της χώρας.
-Πιστεύεις ότι η κρίση είναι τεχνητή; Ότι είχε προσχεδιασμένους στόχους;
-Δεν επιβάλλεται η κατάσταση σε μια χώρα, χωρίς να ξέρουν εκείνοι που διευθύνουν τις τύχες των λαών, τί έχουν να κερδίσουν και τι έχουν να χάσουν.
-Πώς, πιστεύεις, ότι θα τελειώσει η κρίση ή μήπως πιστεύεις ότι ο δικτάτορας της νέας εποχής θα είναι αιώνιος.
-Θα είναι αιώνιος , εκτός αν ο κόσμος πάψει να χειραγωγείται από την προπαγάνδα.
-Υποθέτεις ότι πρέπει να πετάξουμε την τηλεόραση;
-Όχι, γιατί αυτό δεν γίνεται. Μπορούμε όμως στα διαλείμματα, όταν βγαίνουμε από τον ύπνο, να σκεφτούμε ,πώς φτάσαμε έως εδώ. Το επόμενο βήμα είναι να πάρουμε το δρόμο της επιστροφής. Να αποκτήσουμε αυτό που είχαμε και αφήσαμε να μας το πάρουν, την ψυχή μας. Με ένα λόγο, να αλλάξουμε νοοτροπία. Εννοώ ο καθένας να πάρει το δρόμο της επιστροφής.
-Δεν είναι αυτό πολύ δύσκολο, αν όχι ακατόρθωτο; Αλλάζει ο άνθρωπος νοοτροπία;
- Είναι πράγματι ακατόρθωτο χωρίς την Πίστη. Ας ξαναβρούμε την Πίστη, για να αλλάξουμε και νοοτροπία. Γι΄ αυτό φυλάμε την Εκκλησία ως κόρην οφθαλμού. Δεν αναζητάμε ευκαιρίες να εκθέσουμε του Κληρικούς. Αναζητάμε το Θεό σε κάθε πράγμα.
-Τί εννοείς «αλλαγή νοοτροπίας»;
-Εννοώ να ξαναβρούμε τις ρίζες μας. Να αποκτήσουμε την νοοτροπία που μας ενώνει. Και άλλες φορές στην ιστορία πέρασε ο κόσμος από καταστάσεις διαφθοράς και έφτασε στο χείλος της αβύσσου. Έτρωγαν, έπιναν και έπαιζαν, ώσπου έκριναν ότι δεν πήγαινε άλλο. Έπρεπε να βρουν τρόπους να ενωθούν για να μην είναι διηρημένοι. Η διαίρεση έρχεται με τα σκάνδαλα. Τις ενώσεις τις δημιουργεί το ωραίο. Να επιστρέψουν στο πνεύμα που δεν υποθάλπει τα πάθη τους. Να νηστέψουν από τα λόγια που δεν οικοδομούν, αλλά γκρεμίζουν. Να νηστέψουν από την γενική αμφισβήτηση των αξιών και των θεσμών. Έτσι έκαναν στην αρχαία Νινευή, πόλη εξακοσίων χιλιάδων κατοίκων, που είχαν πέσει στο έσχατο σημείο της διαφθοράς. Στη Νινευή πήγε ο προφήτης Ιωνάς και προφήτεψε πως η πόλη θα καταστραφεί, αν δεν συνέλθουν οι Νινευίτες. Οι Νινευίτες έβαλαν ακόμα και τα ζώα να νηστέψουν.
-Είναι πολλοί που δεν μπορούν να αφήσουν τις συνήθειες να ψεύδονται, να κλέβουν, να εκμεταλλεύονται τον αδύνατο.
-Δεν τις αφήνουν γιατί είναι η γενική αντίληψη που ευνοεί τη διαφθορά. Η γενική αντίληψη που θεωρεί ικανότητα το να αποφύγει κανείς τις συνέπειες των πράξεών του. «Αφού τα κατάφερε;» λένε οι πολλοί γι΄ αυτόν που κλέβει χωρίς να τον πιάσουν. Αν δεν αλλάξει αυτό το πνεύμα ο τόπος αυτός , όπως έλεγε ο Κολοκοτρώνης, ούτε θα καταστραφεί, ούτε θα γίνει ποτέ. Αιωνίως θα σέρνεται. Να αλλάξει το πνεύμα που εκμεταλλεύεται τα πάθη των ανθρώπων. "Η νύχτα προχώρησε. Η μέρα πλησίασε. Ας πετάξουμε από πάνω μας τα έργα του σκότους κι ας ενδυθούμε τα όπλα του φωτός.".
Αυτές είναι μερικές σκέψεις επάνω στο θέμα της «Κρίσης» που πέτυχε. Πρέπει να ξέρουμε πώς σκέφτονται και οι υπέρμαχοι της «Κρίσης». Δείτε πώς σκέφτονται οι κάθε είδους μηδενιστές της νέας τάξης πραγμάτων. Παραθέτω μερικές σκέψεις ενός από τους πιο ένθερμους θεωρητικούς της νέας τάξης, τον Γερμανό φιλόσοφο και ποιητή Φρειδερίκο Νίτσε. Οι σκέψεις είναι παρμένες από το πιο χαρακτηριστικό βιβλίο του, τη "Θέληση της δυνάμεως":
"Η αλήθεια δηλητηριάζει τη ζωή....Η ζωή για να υπάρχει δε χρειάζεται βαθύτερες αλήθειες, αλλά βαθύτερες πλάνες...Ο μόνος κόσμος που μας ενδιαφέρει είναι ο φαινομενικός, τελείως μη πραγματικός. Να εισάγουμε εν είδη δογμάτων πλήρεις μύθους... ο αριθμός είναι το μεγάλο μέσον που θα καταστήσει υποχείριό μας τον κόσμο."
(Νίτσε, Η Θέληση της Δυνάμεως, Ενωμένοι Εκδότες, σελ. 97-113)

Η αίσθηση της παρουσίας

ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΜΒΑΘΥΝΟΥΜΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ

Μόσχος Λαγκουβάρδος

ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΜΒΑΘΥΝΟΥΜΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ

Γιατί να εμβαθύνουμε στη διδασκαλία του Ιησού; Πριν μερικά χρόνια κουβεντιάζαμε με το φίλο μου Στέργιο. Θυμάμαι ακόμα τα λόγια του: "Θα γεμίσει ο κόσμος καρδιακά και εγκεφαλικά νοσήματα." Σκέφτομαι , γιατί άραγε; Πιστεύω ότι η ανισορροπία οδηγεί στις αρρώστιες.

Είμαστε όντα μιμητικά. Χάρις στην ικανότητα να μιμούμαστε μαθαίνουμε. Αλλά ποιον μιμούμαστε; Μερικοί, όπως ο Νίτσε έλεγε, πως πρέπει να μιμούμαστε τα ΄ζώα, ακόμα και τα φυτά. Ο Νίτσε τρελάθηκε.

Η γιαγιά μου, πίστευε ότι το μεγαλύτερο πράγμα, το πιο σπουδαίο πράγμα στη ζωή είναι να βρει ο άνθρωπος τον όμοιό του. Δεν ξέρουμε πόσο μας ενοχλούν αυτοί που δεν μας μοιάζουν. Αλλά ποιος είναι ο όμοιός μας; Είναι κανένα ζώο, κανένας ελέφαντας ή καμιά έχιδνα; Ή μήπως είναι κανένα φυτό, κανένας αλεξανδρινός ή κανένας πρίνος;

Είναι κοινός τόπος να μιλάμε για σκάνδαλα και για "κρίση ταυτότητας". Τί είναι σκάνδαλο και τί είναι κρίση ταυτότητας; Σκάνδαλο στην εκκλησιαστική γλώσσα είναι το ξένο σώμα που μας εμποδίζει να είμαστε όμοιοι με τον αληθινό εαυτό μας, δηλαδή με τον Ιησού.

Αυτό σημαίνουν τα λόγια του Αποστόλου Παύλου, "ουδείς δύναται θείναι θεμέλιον άλλον, ει μή τον κείμενον , ος έστι Ιησούς Χριστός". Αν μπει ανάμεσα ξένο σώμα γινόμαστε ανισόρροποι και οδηγούμαστε στην τρέλα ή στην αρρώστια.

Για τον Ιησού και για τη διδασκαλία του Ιησού, ο Ιουστίνος, ο φιλόσοφος και μάρτυς δέχθηκε το μαρτύριο του αποκεφαλισμού, στη Ρώμε, το 167 μ.Χ.
Ο βίος γίνεται αβίωτος χωρίς το Χριστό. Η ζωή μας , "ξένη, φορτική".

Ποιο είναι το πρότυπο; "Πράος ειμί και ταπεινός τη καρδία. Έλθετε προς με πάντες οι κοπιώντες και πεφορτισμένοι καγώ αναπαύσω υμάς. Πράος ειμί και ταπεινός τη καρδία. Ο γαρ ζυγός μου χρηστός και το φορτίον μου (των εντολών), ελαφρύ" (στους προαιρουμένους, σ΄ αυτούς που θέλουν).

Παραποίηση, μια σατανική μέθοδος παραπλάνησης

Λαρισινά
δοκίμια
Του Μ. E. Λαγκουβάρδου

 
                                  Παραποίηση, μια σατανική μέθοδος παραπλάνησης
     Κάθε φορά που διαπιστώνω , ότι παραποιείται κάπου η αλήθεια, αναρωτιέμαι , πώς μπορεί κανείς να είναι σε διαρκή πνευματική επαγρύπνηση, για να μην παραπλανηθεί. Πώς μπορεί , να δει την αλήθεια, που είναι κρυμμένη, με διάφορα τεχνάσματα.
     Πρώτος στην ιστορία της ανθρωπότητας χρησιμοποιεί την παραποίηση ο διάβολος, και παραπλανά την Εύα κι αυτή τον Αδάμ. Ο διάβολος κρύβει την αλήθεια των λόγων του Θεού και στη θέση της αλήθειας του Θεού βάζει το δικό του ψεύδος, ενδιαφερόμενος δήθεν γι΄ αυτούς: «Γιατί δεν σας αφήνει ο Θεός να τρώτε από όλα τα δέντρα του παραδείσου;», ρωτάει , με τη μορφή του φιδιού, την Εύα. Δεν σας αφήνει για να μη γίνετε θεοί. Η
     Η Εύα δέχεται τα λόγια του Διαβόλου. Φτάνει να υπάρχει κάπου παραποίηση της αλήθειας, για να μη χρειαζόμαστε άλλη απόδειξη ότι αυτός που κάνει την παραποίηση κι αυτός που την αποδέχεται αποκρύπτουν την αλήθεια για να πλήξουν κάποιο αγαθό στο οποίο δεν μπορούν φανερά να εναντιωθούν
     Για να αποκαλύψουμε, λοιπόν, την παραποίηση, πρέπει να ξέρουμε δύο βασικά πράγματα, την κρυμμένη αλήθεια και το αγαθό, που πλήττεται κρυφά. Παραθέτουμε μερικά παραδείγματα από το βιβλίο του Μπέρτολτ Μπρεχτ, «Ιστορίες του κ. Κούνερ», Εκδόσεις Θεμέλιο.
     Στην ιστορία με τίτλο «Αγάπη για την πατρίδα» και υπότιτλο «Μίσος για τους πατριδολάτρες» η υπόθεση είναι η εξής: Ο κ. Κούνερ (ο ήρωας του Μπρεχτ) συναντάει έναν εθνικιστή και γίνεται εθνικιστής. Διαπιστώνει ότι έχει αγανακτήσει ενάντια σ΄ αυτόν τον άνθρωπο και στη χώρα του και ευχήθηκε να γίνει σεισμός να την καταπιεί. Ο κ. Κούνερ αναρωτιέται γιατί έγινε εθνικιστής εκείνη τη στιγμή. «Γιατί συνάντησες έναν εθνικιστή», απαντάει ο Μπρεχτ δια του κ. Κούνερ, του ήρωά του «Μα γι΄ αυτό ακριβώς πρέπει να εξολοθρεύσουμε τη βλακεία. Γιατί κάνει βλάκες αυτούς που τη συναντούν.»
      Το ερώτημα που γεννάται από την ιστορία αυτή είναι γιατί ο κ. Κούνερ δεν βλέπει τη δική του κακία που τον κάνει εθνικιστή, και βλέπει μόνο την κακία των άλλων, και εύχεται να γίνει σεισμός και να καταπιεί μια χώρα, στην οποία δεν κατοικούν μόνο βλάκες, αλλά και άλλοι άνθρωποι, γέροι, γυναίκες, παιδιά.
     Στην ιστορία με τίτλο «Το ερώτημα αν υπάρχει Θεός», παραποιείται η έννοια του Θεού. Η υπόθεση είναι ότι κάποιος ρωτάει τον κ. Κ. αν υπάρχει Θεός. Ο κ. Κ. του λέει: «Σε συμβουλεύω να σκεφτείς αν η συμπεριφορά σου θ’ αλλάξει ανάλογα με την απάντηση που θα δώσεις στο ερώτημα. Αν δε θ΄ αλλάξει, τότε η ερώτηση είναι περιττή. Αν θ’ αλλάξει τότε μπορώ τουλάχιστον να σε βοηθήσω λέγοντας πως εσύ αποφάσισες κιόλας: χρειάζεσαι ένα θεό.»
      Η έννοια του Θεού, ως δημιουργού του κόσμου, είναι γνωστή στους πάντες και στον Μπρεχτ, είτε πιστεύει στο Θεό, είδε δεν πιστεύει. Το να θεωρεί ο ήρωάς του το Θεό ως εργαλείο που υπάρχει μόνο όταν το χρειάζεσαι και δεν υπάρχει όταν δεν το χρειάζεσαι, είναι τόσο μεγάλη η παραποίηση της έννοιας του Θεού, που είναι ανάλογη με το μηδενισμό αυτού που το σκέφτηκε.